Overslaan en naar de inhoud gaan

Cultuur

Het was niet voor niets!

In gesprek met Lieve medemens | 26 juni 2020

Dag lieve medemens,

Hoor jij ’s morgens bij het ontwaken de fluitende vogels in plaats van voorbij denderende vrachtwagens?

Zie jij dat ene bloempje op het voetpad waar iedereen omheen wandelt en dat anders al lang vertrappeld was?

Verken jij te voet of per fiets je buurt en verbaas je je over de vele fiets- en wandelwegen vlakbij je huis, mooie plaatsen waar je normaal voorbij rijdt als je met de auto op weg bent naar een bos?   

Standbeeld fiets Bazel
Een verborgen parel in Bazel

 

Ontdek jij verborgen parels, stukjes erfgoed in je dorp, je stad … schoonheid waar je anders aan voorbij vliegt?

Kom jij tijdens een wandeling of fietstocht stukjes natuur tegen die je verwonderd laten stilstaan en je een moment geven om rondom je heen te kijken, terug te blikken en vooruit te kijken, natuurpracht die anders niet op je weg ligt?

Spot jij tijdens het wandelen nog af en toe beren, daar waar je vroeger ingrijpende gevelwerken in de straat nog niet opmerkte?

Twee teddyberen achter het venster
 

Wroet je met je handen in de aarde en hoop je binnenkort je eigen groentjes te kunnen eten in plaats van snel langs de supermarkt te lopen om een paar pakjes sla, geraspte wortelen en voorgesneden komkommer?

Koop jij meer lokaal in plaats van snel aan ’t eerste, ’t beste grootwarenhuis op je weg te stoppen en daar vlug, vlug alles te kopen wat je nodig hebt en waarbij je zeker de kant-en-klare diepvriesmaaltijden niet vergeet?

Zoek jij nieuwe recepten om eens iets anders te eten dan jouw dagelijkse kost?

Bestel jij wel eens een aan-huis-geleverde maaltijd bij een horecazaak in de buurt  en draag je zo bij tot de lokale economie in plaats van kilometers ver te rijden om ingevoerde delicatessen te kopen en thuis te bereiden?

Geniet jij ervan om gezellig samen te eten met je huisgenoten, daar waar anders de tafel een ganse avond gedekt staat voor als ene of gene nog moet eten voor of na het fitnessen, turnen, werken of de muziekschool?

Nemen jullie de tijd om samen een gezelschapsspel te spelen in plaats van ieder voor zich te tokkelen op je smartphone of tablet?

Zijn videocall en telefoongesprekken jouw nieuwe partner in crime waardoor je tijd spaart voor ontspanning en gezelligheid omdat je geen files moet trotseren?

Haakgerief op een zetel

 

Leer jij nieuwe hobby’s terwijl je in je kot zit daar waar je anders nog efkes vlug een filmpje zou zien of Facebook checkt?

Kijk jij er vanop hoe flexibel kinderen zijn en zij het nieuwe normaal integreren in hun leefwereld terwijl anders de kleinste verandering paniek veroorzaakt?

Wassen en ontsmetten jouw kinderen hun handen zonder problemen, bewaren ze afstand en dragen ze een mondmasker daar waar het anders nochtans echte knuffelberen zijn die allergisch zijn aan water en iets verplicht niet cool vinden?

Apprecieer jij de solidariteit en de behulpzaamheid die er is ontstaan en draag jij er ook toe bij nu de aarde op een andere snelheid draait ?

Heb jij aandacht, een helpende hand, een luisterend oor voor de zorgbehoevenden in je omgeving terwijl je het anders wel wist, wel wou helpen maar geen tijd had?

Bewonder jij de anderen om hun veerkracht, wendbaarheid en vanzelfsprekendheid waarmee zij de coronamaatregelen toepassen en hun leven – met vallen en opstaan – aanpassen en afstand doen van hun overvolle agenda?

Ontmoet jij nu voor het eerst buren die al jaren naast je wonen omdat je nu wandelt of fietst als je de deur uitgaat en niet met de auto de garage uitrijdt?

Zeg jij goeiedag, knik je of neem je tijd om iemand vanop afstand te begroeten terwijl je anders je hoofd vooroverboog of vlug de andere kant op keek in de hoop niet te worden herkend want je had nog zoveel te doen?

Hoop jij samen met mij dat veel van deze zaken blijven hangen, blijvend deel gaan uitmaken van je leven en dat we later wanneer we wandelen, fietsen, dromen, verwonderd zijn, genieten van samenzijn en terugkijken op 2020 kunnen zeggen: “Het was niet voor niets!”.

Virtuele knuffel,

Hilde

Kinderen die arm in arm wandelen

In gesprek met

Lieve medemens    

Dit verhaal werd gepubliceerd op 26 juni 2020 in de categorie Cultuur.

Hilde Gyselinck

Neergepend door

Hilde Gyselinck leerde via ‘Digital Story’ Iedereen Verdient Vakantie kennen. Nadien leende ze haar ‘oor’ voor het ‘Grootschalig Luisteronderzoek’. Hilde wordt geraakt door verhalen van anderen, voelt zich erdoor verbonden en geniet ervan als het vertellen iets teweeg brengt bij de ander. In deze coronatijd is ze op pad als virtuele verhalenwever.

Uit vervelingstijd groeit creativiteit en wendbaarheid

In gesprek met Emma Snijders, jonge creatieve duizendpoot | 10 juni 2020

Emma is lerares in spe. Ze wil later kunnen lesgeven aan leerlingen die meer ‘vrije tijd’ krijgen zodat elk greintje creativiteit wordt aangesproken. Emma wordt blij van een bezoek aan een museum, samen met vrienden naar een concert gaan, samen zingen in een koor, en nog zoveel meer. Ze haalt overal inspiratie uit. Met potloden en verf creëert ze hiermee prachtige werken. Ogenschijnlijke banale verschijnselen zoals pukkels in je gezicht worden door haar verheven naar verwondering. Na enkele weken van quarantaine broedt in Emma’s hoofd een nieuw onderwijssysteem. Ze droomt van scholen die om 14u sluiten. Leerlingen die vervelingstijd krijgen.  Want out of the box denken en grenzen verleggen, creativiteit, flexibiliteit en wendbaarheid zijn de beste ingrediënten voor een economisch vaccin, zegt ze.

Emma: ‘Ik maak kunst al zolang als ik me kan herinneren. Het lijkt zo vanzelfsprekend. Ik maak kunst tegen de verveling, ik maak kunst omdat ik alles wil kunnen. Dus als ik iets cools zie wil ik zien of mij dat ook kan lukken. Ik maak kunst omdat het mensen blij maakt en omdat ik er zelf blij van word. Ik kan heel blij worden van gewoon wat kliederen met verf. En dat is ook de enige kunstvorm waar ik achteraf naar terug kijk. Toneeloptredens en dergelijke heb ik nooit terug bekeken. Beeldend werk kan je achteraf nog altijd aanpassen.’

Schilderij van Emma
 

Samen met oma en opa hebben we vele kastelen en musea versleten

‘Mijn (groot)ouders hebben dat altijd goed aangepakt en hebben zeker beeldende kunst heel erg gestimuleerd. Wij kregen op restaurant altijd een pen en papier. Zelfs toen we spelconsoles hadden. En haast elke woensdagmiddag kregen wij een schildersdoek waar we ons heel de middag mee ‘moesten’ vermaken. Ook kunstbeschouwing is er met de paplepel binnengeschoven. Op vakantie was er een duidelijke regel dat we in de voormiddag iets zouden bezoeken en in de namiddag mochten we dan zoveel zwemmen of luieren als we wilden. Zo hebben we vele kastelen en musea versleten. En met oma en opa langs papa's kant zijn we heel veel naar theaterstukken en films geweest al vanaf dat we erg jong waren. Toen ik in het zesde leerjaar de rol van de heks van Doornroosje kreeg in een schoolmusical was iedereen verbaasd dat er ook woorden uit mij kwamen.’ glimlacht Emma. Even later sloot ze aan bij een popkoor én bij de theaterafdeling van Muzemix, een vereniging in de buurt van haar thuisbasis.

Een oplossing voor elke situatie. Of toch bijna…

Emma kan zich met alles amuseren. Wanneer de fantasiemolen dan toch stopt met draaien, kan de verveling wel even toeslaan. ‘Niet erg, want dat prikkelt de fantasie. Je hebt de leegte van verveling nodig om creatief te zijn’ concludeert Emma. ‘Dat is de essentie van creativiteit. Zodra je die onder dwang zet, dood je ze. Creativiteit moet kunnen ontstaan. Ontluiken… Van nature uit ben ik een mens die alles op zich af laat komen.’ Emma neemt de dingen zoals ze zijn. Ze maakt overal het beste van. Ze bedenkt oplossingen voor elke situatie. Of toch bijna. Het vieze corona-beestje bracht deze positieve houding even in de war.

Beschilderd blikje door Emma
 

Financiële zorgen zijn moeilijk te relativeren

‘In het begin van maart kreeg ik opeens de melding van school dat alle fysieke lessen stopgezet werden. Het sluiten van de scholen was niet de enige aanpassing die door het corona-virus werd veroorzaakt. Op het moment van de aankondiging dat het café van mijn moeder ook moest sluiten, maakte ik mij behoorlijk veel zorgen. School kan je nog digitaal organiseren. Dit is voor een café niet mogelijk. Caféklanten willen samen een toog zitten en zijn meestal niet digitaalvaardig. De eerste drie weken waren dan ook zeer lastig.’

“Je hebt de leegte van verveling nodig om creatief te zijn.”

Emma Snijders

‘Samen met mijn moeder zocht ik uit of we recht hadden op een premie. En ja, dat is ons na veel zweten gelukt. Ondertussen zijn de zorgen een stuk minder, maar dat was wel effe lastig. Zowel mijn broer als ik studeren nog en zijn financieel afhankelijk van ons moeders’ café. Een jaartje langer studeren kan ik relativeren, maar het idee dat we plots zonder inkomsten kwamen, maakte het erg benauwd voor me. Alle zorgen zijn nog niet van de baan, maar ik heb vertrouwen in de overheid. Ze zullen wel voor ons zorgen. En intussen gebruikt mijn moeder de tijd om verbouwingen in het café te doen. Daar was anders nooit tijd voor.’ ‘Elk nadeel heb z’n voordeel’, zou Johan Cruijff zeggen.

Dankzij een bizarre traagheid komt er meer diepgang

‘Zelf geniet ik eigenlijk wel van de corona-bubbel waarin ik me bevind. Even niet forenzen, niet rennen en vliegen. Er is voor mij iets veranderd in corona-tijd. Het lijkt wel alsof ik nu meer creativiteit uit de kast haal. Dankzij een bizarre vorm van traagheid veroorlooft mijn hoofd zich een bepaalde diepgang in het creatieproces. Fysieke aanwezigheid op school en volgen van lessen hoeft niet meer. Ik mag me vervelen, veelvuldig experimenteren en onvoorwaardelijk focussen bij mijn werken. Elk greintje creativiteit wordt aangesproken. Voor mijn eindwerk ‘P.O.’ moest ik op 25 maart iets presenteren. Dat is nu uitgesteld tot mei en geeft dus 2 maanden extra werktijd. Dat doet veel met het proces!

“Dankzij een bizarre vorm van traagheid in deze corona-tijd is er voor mij iets veranderd. Het lijkt wel alsof ik nu meer creativiteit uit de kast haal.”

Ik kan meer ontspannen werken waardoor er meer creativiteit los komt. Ik kan beter werken op mijn eigen bio-ritme. Vooral 's avonds ben ik zeer productief. Ik kan veel beter ‘mijn werkmoment’ kiezen. Onwijs interessant! Een ervaring om te koesteren. Het zou jammer zijn als dit wegvalt zodra we de maatregelen terug opgeheven worden. Wat als scholen vanaf nu meer vrije tijd zouden geven? Wat als leerlingen een eigen tempo mogen bepalen? Uiteraard moeten we dan wel sterker worden in zelfstandig werken en plannen.’

Schilderij 'pukkels' door Emma
 

Scholen die om 14u sluiten om ‘vervelingstijd’ te creëren 

‘Intussen zie ik op facebook en instagram vele toffe opdrachten die leerkrachten verzinnen en dat is wel ontzettend mooi om te zien. Hoe ze de leerlingen nu op een hele andere manier aan het leren zetten. Het onderwijs zet meer creativiteit en flexibiliteit op de kaart.’

“Wat als scholen vanaf nu meer vrije tijd zouden geven? Wat als leerlingen een eigen tempo mogen bepalen?”

Na enkele weken van quarantaine broedt in Emma’s hoofd een nieuw onderwijssysteem. Ze droomt van scholen die om 14u sluiten. Leerlingen die vervelingstijd krijgen…. Out of the box denken en grenzen verleggen, creativiteit, flexibiliteit en wendbaarheid zijn de beste ingrediënten voor een economisch vaccin! Nu de ratrace even gestopt is, is het goed om na te denken wat we straks wel en niet meer willen. Het onzichtbare beestje heeft de motor langzamer doen draaien, maar niet kunnen stilleggen. Integendeel: we zetten onderdeeltjes in gang die veel efficiënter werken: nieuwe vormen van samenwerking en meer creativiteit. In het nieuwe normaal zullen diegenen die creativiteit en wendbaarheid inzetten een grotere rol kunnen spelen.

 

Artwork: Emma Snijers
Emma Snijders

In gesprek met

Emma Snijders is een creatieve duizendpoot. Haar ambitie is zoveel mogelijk leren en proeven. Ze vindt het moeilijk om te kiezen. Haar grootste passie voltooit zich in alles waarin ze zichzelf kan uitdrukken dat grofweg vertaald kan worden naar kunst. Ze geniet van bezig zijn met performance, beeldend werk en met schrijven. Emma wordt gelukkig van contact maken met mensen en samen iets moois maken. Ze is 3de jaarsstudente ‘bachelor lerarenopleiding secundair onderwijs met vakken plastische opvoeding en project kunstvakken’.

Dit verhaal werd gepubliceerd op 10 juni 2020 in de categorie Cultuur.

Gil Géron

Neergepend door

Gil Géron heeft een voorliefde voor taal en verhalen. Met haar centrum voor leesbevordering Narrata brengt ze verhalen tot bij kinderen en hun ouders. Tot voor enkele jaren werkte ze in het kunsteducatief jeugdwerk, eerst als coördinator bij Crefi, later bij Koning Kevin.  Op uitnodiging van het netwerk Iedereen Verdient Vakantie stapte ze in het project ‘verbindjeverhaal’. Als Storyweaver luistert ze naar belevenissen over vakantie en cultuurbeleving en vertelt erover in een verhaal.

En toch: ‘Ik tel af tot ik weer naar een concert mag’

In gesprek met Gwenn Jacquemin | 5 juni 2020

Met je kinderen naar de jongste film, een musical of K3-concert gaan kijken. Met je partner naar het theater of een opera. Voor de meeste mensen is dat een doodgewone zaak. Het genot van een concert is vaak onbekend bij mensen die in de marge van de samenleving leven, zoals vele doven en slechthorenden. Dankzij het gebruik van koptelefoons en ringleidingen (een systeem dat ervoor zorgt dat het geluid van TV, radio of microfoon rechtstreeks in het gehoorapparaat terecht komt) is cultuur intussen veel meer toegankelijk geworden. In corona-tijden vallen deze kansen weg. Welke impact heeft het gemis van cultuurbeleving op slechthorenden? In gesprek met Gwenn Jacquemin (18) word ik geconfronteerd met een werkelijkheid waarbij fysieke cultuurbeleving de belangrijkste zingeving biedt. De digitale wereld kan die heerlijke ervaring niet echt vervangen. ‘Als iedereen zich nu aan de regels houdt, kunnen we in september misschien terug naar een concert en samen zingen,’ hoopt ze.

Gwenn is slechthorend en heeft een mentale en motorische beperking. Muziek is haar grootste passie. Ze geniet van mooie klanken, zowel pop als operamuziek. Vorig jaar studeerde ze nog als 'winkelhulp' bij de Kids te Hasselt. Een richting die ze noodgedwongen volgde bij gebrek aan een gepaste opleiding. Voor haar meervoudige beperking bestaat immers geen aangepast onderwijs in Vlaanderen. Eigenlijk was Gwenn hier niet op haar plaats.  Een procesgerichte aanpak op maat, met focus op meervoudige diversiteit én rekening houdend met talenten zou Gwenn wellicht geleid hebben tot een humane richting met focus op cultuurbeleving. Haar getuigschrift is voor haar een waardeloos document dat helemaal achteraan in de onderste schuif van een zolderkast belandt. Haar muzikaal talent werd niet aangeraakt.

Een sociaal-artistiek leerproces, bij uitstek hét middel tot welbevinden

Gelukkig kan Gwenn wel genieten van muziek in haar vrijetijd. Ondanks haar gehoorproblematiek zingt Gwenn sedert haar negende bij de popkoren van Muzemix, een kunsteducatieve vereniging in Dilsen-Stokkem. Bij Muzemix is iedereen welkom. De dirigente zorgt voor de nodige toegankelijkheid. Zo wordt er gebruik gemaakt van FM-systeem, een geluidsoverdrachtsysteem om spraakverstaanbaarheid te ondersteunen. En bij de kooropstelling zorgt de dirigente dat liplezen mogelijk is.

“Samen zingen is heerlijk. Het lijkt alsof je samen hoort terwijl je niet met mekaar hoeft te babbelen. Zeker bij mooie teksten waardoor je al zingend je mening kan verkondigen.”

Gwenn

Dankzij een fijne omgangscultuur voelt Gwenn zich helemaal thuis bij de andere leeftijdsgenootjes. ‘Iedereen mag meezingen, we hoeven geen noten te kunnen lezen. Samen zingen is heerlijk. Het lijkt alsof je samen hoort terwijl je niet met mekaar hoeft te babbelen. Zeker bij mooie teksten waardoor je al zingend je mening kan verkondigen,’ aldus Gwenn. Een mening heeft ze wél. ‘Ik word boos als politiekers niet duidelijk zeggen wat we moeten doen. Dat maakt mij zo onrustig'. Meezingen in een koor geeft je een stem, vervult sociale behoeften en bevordert je welbevinden.

Gwenn droomt van een carrière als zangeres

Intussen gaat Gwenn twee dagen per week naar een dagcentrum waar ze andere jongeren kan ontmoeten en leert zelfstandig worden. Toegang tot de reguliere arbeidsmarkt zal helaas nooit mogelijk zijn. En toch blijft ze dromen van een carrière als zangeres. Ze beseft echter heel goed dat ze andere mensen nodig heeft om deze droom waar te maken. Wekelijks volgt ze individuele zangcoaching om stemtechnisch nog te versterken. ‘Ik moet ook leren hoe ik bejaarden moet toespreken en hoe ik mijn liedjes moet aankondigen’, zegt Gwenn die zo graag voor bejaarden wil optreden. Haar engelachtige stem zal vele mensen ontroeren. Dat staat buiten kijf! Dit konden we reeds waarnemen tijdens vele kooroptredens waar Gwenn als soliste traantjes deed vloeien. ‘Het allerliefste zou ik één van de meisjes van K3 willen zijn’, mijmert ze.

Genieten van daguitstappen en concerten

Samen met haar mama schuimt Gwenn vele concerten van K3 af. K3 is een leuke meidengroep met blije, enthousiaste en pakkende liedjes! ‘Als er nieuwe shows zijn, zeg ik dat altijd en dan zoekt mama dat uit en koopt zij tickets voor ons. Vorig jaar zijn we naar Plopsa De Panne, Vlaanderen Feest in Antwerpen, Ketnettour, Hooverfonic en nog enkele musicals geweest. We maken fijne daguitstappen,’ glundert Gwenn.

Gwenn met K3

‘Het gebeurt nog wel dat we vervelende reacties krijgen. Soms word ik uitgescholden. Bij een optreden van K3 riepen enkele kinderen naar mij dat ik te groot en te oud ben. Dat ik een trut ben. Dat er andere plaatsen voor mensen als mij zijn. Dan duwen ze me opzij. Dat maakt mij verdrietig. Meestal geraak ik niet zo makkelijk dichtbij K3. Maar enkele keren heb ik een kans gekregen voor een 'meet and greet'. Er verschijnt een glimlach tot achter haar oren.

K3 maakt de wereld mooier

‘K3 is geweldig. Zij zingen zo mooi. En zij maken de wereld mooier met hun teksten.’ Voor Gwenn zijn die teksten zeer waardevol. Ze hebben een boodschap die zij luidkeels mee wil helpen verkondigen. K3 scandeert: "Het leven is een feest'. Samen met de kinderen fantaseren ze over een ideale wereld. Ze zingen liedjes over schoonheid die van binnen zit, over het belang van jezelf zijn en het tolereren van diversiteit. ‘Toen de coronacrisis was losgebarsten, heeft K3 snel een nieuw liedje gebracht: Bubbel. Een rustig nummer over je alleen voelen en mensen missen. De tekst past zo goed bij corona-tijd. Er zit ook een boodschap in van hoop en liefde,’ beschouwt Gwenn. Terwijl ik luister naar Gwenn krijgt K3 plots een andere waarde voor mij.

Corona-maatregelen schakelen een belangrijk zintuig uit.

In tegenstelling tot vele andere mensen, ervaart Gwenn in corona-tijd minder stress dan voorheen. In beginfase voelde ze zich een beetje verkouden en was een raadpleging bij de huisarts nodig om haar gerust te stellen dat het virus haar niet in de greep had. Daarna heeft ze leren genieten van extra family-time. ‘Eigenlijk ben ik ook wel blij dat ik thuis kan blijven. Ik maak  mijn kleurplaten af en prul wat op mijn gsm. Nu kan ik de dingen anders doen. Geen stress meer omdat we overal op tijd moeten zijn.’

“‘Als iedereen zich houdt aan de regels, kunnen we misschien vanaf september mekaar terug ontmoeten en samen zingen. Dat hoop ik heel erg. Zingen is het belangrijkste in mijn leven.”

En toch, Gwenn mist de jongeren van het popkoor. Ze mist de individuele zangcoachingen en haar metekindje. Ze leest verhaaltjes voor en maakt audio-opnames om door te sturen naar haar metekindje. Ze volgt online koorrepetities. ‘Ik ben blij dat ik mijn vrienden daar kan zien, maar het is niet hetzelfde als samen zingen in een zaaltje. Liplezen is ook veel moeilijker op een scherm. Hoe ga ik kunnen liplezen als iedereen een mondmasker draagt?’ vraagt Gwenn zich bezorgd af. Voor doven en slechthorenden zijn ogen ontzettend belangrijk. Als dit zintuig niet meer ingeschakeld kan worden, vb. doordat ze niet meer kunnen liplezen, zijn ze totaal ontredderd.

Als mensen de maatregelen niet volgen, duurt het wachten op een uitstapje nog langer

Ook Gwenn kijkt dagelijks naar het nieuws met haar papa. In de geleidelijke exitstrategie die bekend gemaakt werd door de overheid, kunnen fysieke koorrepetities en zangcoachingen minstens tot 8 juni nog niet heropstarten. Hoe de maatregelen voor de volgende fase eruit zullen zien, hangt van de verdere evolutie van de pandemie. ‘Als iedereen zich houdt aan de regels, kunnen we misschien vanaf september mekaar terug ontmoeten en samen zingen. Dat hoop ik heel erg. Zingen is het belangrijkste in mijn leven. Elke vrijdag zingen we samen via zoom, maar dat is toch niet hetzelfde. Het is wel fijn om de andere koorleden te zien, maar ik mis de mooie klanken die je krijgt als je samen in één ruimte zingt. Ik sta liever op een echt podium. Dan ziet het publiek het resultaat en krijgen we applaus. Gezellig met iedereen naderhand iets drinken.’

Even pinkt ze een traan weg en dan vervolgt ze geërgerd: ‘Er zijn mensen die niet luisteren naar de minister. Ze vieren gewoon feest en komen nog altijd samen. Die mensen nemen dat echt niet serieus. Dan gaat het echt veel langer duren voordat we weer de straat op kunnen. Ik vind dat dom van die mensen. Ofwel zijn ze egoïstisch. Het interesseert hen niet. Ik word daar boos van. Dan wil ik de hele tijd grommelen. Ik wil toch ook graag naar een concert. Als mensen niet luisteren, duurt het nog langer vooraleer ik naar K3 kan gaan.’

In gesprek met

Gwenn Jacquemin, een timide jonge vrouw van 18 lentes,  is geboren en getogen in een warm gezin te Rekem, een prachtig Maaslands dorpje dat door Toerisme Vlaanderen in 2008 uitgeroepen werd tot 'Mooiste Dorpje van Vlaanderen'. Ze is slechthorend en heeft een mentale en motorische beperking.  Ze volgde de richting 'winkelhulp' bij de BuSo Kids vzw. Om haar tijd nuttig te vullen gaat ze 2 dagen per week naar Arbeidskansen vzw, een semi-ambulant dagcentrum te As. Verder volgt ze individuele zangcoaching bij SoSing en zingt ze mee bij NooTuitgang, een jongerenpopkoor van Muzemix vzw. Haar grootste droom is zangeres worden. Ze is grote K3-fan en mist bijna geen enkel concert.

Dit verhaal werd gepubliceerd op 5 juni 2020 in de categorie Cultuur.

Gil Géron

Neergepend door

Gil Géron heeft een voorliefde voor taal en verhalen. Met haar centrum voor leesbevordering Narrata brengt ze verhalen tot bij kinderen en hun ouders. Tot voor enkele jaren werkte ze in het kunsteducatief jeugdwerk, eerst als coördinator bij Crefi, later bij Koning Kevin.  Op uitnodiging van het netwerk Iedereen Verdient Vakantie stapte ze in het project ‘verbindjeverhaal’. Als Storyweaver luistert ze naar belevenissen over vakantie en cultuurbeleving en vertelt erover in een verhaal.

Student-jongerenwerker beschouwt kansen en uitdagingen in Corona tijdperk

In gesprek met Steuwie Fonke | 18 mei 2020

‘Tot een paar maanden terug was corona een ver-van-mijn-bed show. Nu zitten we er middenin. We ervaren de kracht van verbondenheid en communiceren over veranderingen die we willen aangaan om sociale ongelijkheid aan te pakken, milieubewuster te leven en meer in te zetten op zorg voor elkaar’. Wijze woorden van een jong mens die nog een heel leven voor zich heeft. Steuwie Fonke (22) zou in mei 2020 voor drie weken naar Wuhan trekken. Het moest een prachtig orgelpunt worden van zijn studie international business in de richting bedrijfsmanagement en marketing aan de PXL Hogeschool in Hasselt. ’Zou’, want dat feest ging natuurlijk niet door. Deze tijd brengt nieuwe uitdagingen. Ook van studenten wordt veel aanpassingsvermogen verwacht. Steuwie is naast student ook vrijwillig jongerenwerker bij Muzemix, een kunsteducatieve organisatie in het Maasland. Meer dan ooit beseft Steuwie hoe waardevol cultuurbeleving is. Storyweaver Gil Géron luisterde naar zijn verhaal.

Steuwie zingt zelf mee in één van de popkoren van Muzemix en hij begeleidt jonge kinderen in een artistiek proces dat leidt naar een muziektheatervoorstelling. Intussen kan Muzemix al 20 podiumvoorstellingen op haar palmares zetten. Het coronavirus besliste er anders over voor het jaar 2020. Steuwie vertelt:

‘Jaarlijks werken we met een groep kinderen en jongeren naar een muziektheatervoorstelling. Bij Muzemix vertrekken we steeds vanuit een verhaal. We brengen extra dimensies in een verhaal via theater, muziek en beweging. Via verhalenbeleving confronteren we kinderen en jongeren met maatschappelijke kwesties. In een verhaal reizen we als het ware van mens tot mens. Dit jaar was onze voorstelling gebaseerd op het prentenboek 'Waar zijn alle stemmen', geschreven door Emi Catteeuw. Een verhaal over Jules die 110 jaar wordt. Jules heeft zoveel levenservaringen en veel gereisd. Niemand luistert echter nog naar hem. Er gebeurt iets in het verhaal waardoor Jules plots weer belangrijk wordt. Dit verhaal is zo toepasselijk op de situatie waarin we ons nu bevinden. Ineens zetten we extra zorg in voor ouderen en beseffen we hoe waardevol zij zijn.’

Steuwie heeft ‘iets’ met Wuhan

‘Nog voor het tot de meeste Belgen kon doordringen dat er toch wel iets ingrijpends aan de hand was in de wereld, werd mijn studentenleven in de war gebracht. Half januari werd ik via Sky News geconfronteerd met het 'breaking news' dat Wuhan in lockdown ging. Naarstig ging ik op zoek naar meer nieuws en drong het steeds meer tot me door dat dit serieus was. Mijn internationale business-ervaring kan niet doorgaan. Zoveel was duidelijk voor mij. Enkele andere studenten bleven hopen dat deze lockdown wel over zou zijn in mei. 's Anderendaags echter werden we met de neus op de feiten geduwd: een berichtgeving van de PXL gaf ons een koude douche: alle studenten die een buitenlandse ervaring in China hadden ingezet als bachelor-proefopdracht werden verzocht te opteren voor alternatieven in het binnenland oftewel een opdracht in Brazilië.

“We hebben geleerd dat elke individuele inspanning - hoe klein ook - op maatschappelijk niveau iets kan teweeg brengen.”

Steuwie Fonke

Mijn buikgevoel gaf aan om geen andere buitenlandse ervaring op te zoeken in deze onzekere tijden. De keuze om een standaard bachelorproef te gaan schrijven betekende echter ook een stevig inhaalmanoeuver. Hals over kop begon ik aan het kiezen van een onderwerp, schrijven van een draaiboek en het indienen van een projectvoorstel. Gelukkig handelt de PXL zeer menselijk. Ze bekijken elk traject heel individueel. Alle inspanningen die al geleverd werden voor de buitenlandse opdracht werden gevalideerd.’

Corona brengt twijfels en onzekerheid voor studenten

‘De flexibele en zeer menselijke aanpak van school uit vermindert de stress wel een beetje. Maar wat als ik nu iets fout doe, als de regels daar niet soepel in gehanteerd kunnen worden? En stel dat ik dan pas een jaar later zal afstuderen? Alhoewel ik dat jammer zou vinden, besef ik dat dit voor mij geen zware financiële dobber zou zijn. Voor heel wat studenten is een jaar extra studeren financieel niet haalbaar. Ze moeten zelf voor alle kosten opdraaien en daarvoor gaan werken tijdens weekends en schoolverlof. Tot overmaat van ramp brengt corona-tijd weinig brood op de plank voor deze studenten. Zeker voor deze groep jongeren en ook voor vele andere mensen is deze lockdown super moeilijk. Het is zo belangrijk dat we ons allemaal aan de regels houden zodat we snel uit deze situatie geraken.’

“Ik hou mijn hart vast voor het moment dat ik moet gaan solliciteren.”

‘Uiteindelijk hebben alle opzoekingen over de Chinese bedrijfswereld en zelfs het volgen van Chinese taallessen me ook wel extra competenties aangeleerd. Anderzijds vraag ik me af welke waarde mijn diploma 'international business' straks gaat hebben? Hoe gaan werkgevers hier naar kijken? Hoe betrouwbaar zal mijn diploma zijn voor de arbeidsmarkt? Ik hou mijn hart vast voor het moment dat ik moet gaan solliciteren. Heel wat werkgevers zullen wel gaan fronsen bij een diploma in corona-tijd.’

Geen stereotypering alsjeblief

‘Ik vraag me trouwens af of de boodschappen van virologen en politici voldoende toegankelijk zijn voor iedereen. Anderzijds frustreert het mij dat er toch heel wat mensen zijn die wél het vermogen hebben om zich bewust te zijn van hun maatschappelijke verantwoordelijkheid en die zich desondanks moeilijk aan de maatregelen kunnen houden. Dat zijn niet alleen de jongeren terwijl ze wel vaak negatief in beeld gebracht worden. Onlangs las ik een column van een arts die de vinger uitstak naar jongeren. Stereotypering werkt averechts!’

Kansen om op adem te komen

‘Het is me nooit zo duidelijk geweest hoe moeilijk veel mensen het hebben met onzekerheid. We weten nu niet hoelang dit gaat duren, wanneer er een vaccin gaat komen, wat er zal gebeuren als we de maatregelen te snel afbouwen? We hebben zo graag controle op ons leven. We vinden het nogal moeilijk om ons te settelen in onzekerheid. Terwijl net deze onzekerheid ook wel kansen met zich meebrengt. Ik heb het gevoel dat ik eindelijk echt op adem kan komen. Allerlei dingen die steeds uitgesteld worden, kan ik nu bijwerken. Dit is zo uniek in mijn leven. Het lijkt wel alsof ik verplicht word om eens stilstand te houden in mijn leven. Ik lees meer boeken, focus op sport en ga veel bewuster om met tijd. En dan reflecteer je vanzelf op: hoe je normaal of meestal bezig bent in je leven, hoe vaak we ons verplaatsen terwijl we bijvoorbeeld zelfs als student veel van thuis uit zouden kunnen volgen, hoeveel dingen we eigenlijk online kunnen doen.

Hoop, solidariteit en de waarde van cultuur

‘Ik hoop dat we in deze mondiale wereld ons meer bewust zullen worden van de gevaren die we naar ons toetrekken en dat we steeds meer kunnen vatten wat ons eigen aandeel daarin is. Misschien moeten we een deel van onze vrijheid en privacy opgeven om wereldproblematieken te vermijden? Misschien gaan politici zich meer baseren op experts? Misschien gaat onderwijs zich heroriënteren en ook meer online sessies mogelijk maken in de toekomst.’

“Meer dan ooit besef ik de waarde van cultuurbeleving.”

‘Een grote meerderheid houdt zich vandaag aan de regels waardoor de afvlakking van de besmettingscurve zich voortzet. Dit hebben we gepresteerd vanuit solidariteit. We hebben geleerd dat elke individuele inspanning - hoe klein ook - op maatschappelijk niveau iets kan teweeg brengen! Misschien moeten we nog meer inzetten op het bewustmaken van de positieve effecten? Meer dan ooit besef ik de waarde van cultuurbeleving. Als jeugdwerker bij Muzemix kan ik daaraan meewerken.’

Steuwie Fonke

In gesprek met

Steuwie Fonke is laatstejaarsstudent ‘Marketing and International Business' aan de PXL. Aan ambitie ontbreekt het niet bij hem. Hij combineert deze studies met een schakeljaar  ‘Master of Management, innovation and strategic management’ aan de Uhasselt en heeft net, onder de studentennaam ‘Vondel’, de voorzittersfakkel van de studentenvereniging Mercurius doorgegeven om zich weer 100% te engageren als kunsteducatief jeugdwerker bij Muzemix.

Dit verhaal werd gepubliceerd op 18 mei 2020 in de categorie Cultuur.

Gil Géron

Neergepend door

Gil Géron heeft een voorliefde voor taal en verhalen. Met haar centrum voor leesbevordering Narrata brengt ze verhalen tot bij kinderen en hun ouders. Tot voor enkele jaren werkte ze in het kunsteducatief jeugdwerk, eerst als coördinator bij Crefi, later bij Koning Kevin.  Op uitnodiging van het netwerk Iedereen Verdient Vakantie stapte ze in het project ‘verbindjeverhaal’. Als Storyweaver luistert ze naar belevenissen over vakantie en cultuurbeleving en vertelt erover in een verhaal.

Op uitstap: ontdekken dat je meer bent dan je ziekte

In gesprek met Marianne | 14 oktober 2019

Het is dit jaar vierhonderd jaar geleden dat Vlaamse Meester Pieter Bruegel de Oude overleed. In openluchtmuseum Bokrijk herdenken ze deze verjaardag met een bijzonder parcours en een heuse Bruegelgame. Marianne* is vandaag een van de bezoekers van het Bruegelparcours in Bokrijk. Ze is als psychiatrisch verpleegkundige verbonden aan een Psycho-Sociaal Centrum in Vlaanderen. Ze is ook de drijvende kracht achter het Rap op Stap kantoor dat sinds vijf jaar in het Psycho-Sociaal Centrum is ingebed. Breugel en het openluchtmuseum vormen vandaag de setting voor een bijzondere daguitstap. Een keer per jaar organiseert Marianne een uitje voor de gasten en het personeel van het centrum. Ze trekken er als één gezelschap op uit, zonder jobtitels of etiketten van ziekte.

Je bent ook gewoon een mens

Marianne is de hele dag in touw om te zorgen dat de uitstap vlot verloopt. In de voormiddag is er een wandeling met gids langs het Bruegelparcours in Bokrijk. Als lunch staat er een Bruegelmaaltijd op het menu, met vlees, kaas en oorspronkelijk zuurdesembrood. In de namiddag kan ik Marianne strikken voor een kop koffie en een gesprek. ‘Is het voor jou duidelijk wie onze gasten zijn en wie het personeel?’ vraagt ze me. Niet echt, zeg ik. ‘Daar ben ik blij om,’ zegt ze. ‘Dat is een van de dingen waar het me om te doen is voor onze gasten: buiten komen en voelen dat je ook gewoon een mens bent, niet alleen een patiënt.’

“Buitenkomen en voelen dat je niet alleen patiënt maar ook mens bent, daar is het me om te doen met de uitstappen.”

Er zijn dingen mogelijk

‘Eigenlijk is het allemaal begonnen met wandelen,’ zegt Marianne met een glimlach. Ze vertelt hoe ze merkte dat het de gasten van het centrum goed deed om even weg te zijn en de gedachten te verzetten. Zelf is ze erg gepassioneerd door theater en houdt ze ervan musea te bezoeken. Ze besloot te onderzoeken of ze dat ook kon mogelijk maken voor de gasten. ‘Intussen run ik al vijf jaar een Rap op Stap kantoortje in het centrum,’ zegt ze fier. ‘Ik heb een eigen kamer waar ik mensen ontvang met allerlei folders van cultuuraanbod en daguitstappen.’ Het vertrekpunt van Marianne is: ‘Je bent hier omdat je iets hebt meegemaakt. Hoe komt het dat je niet naar buiten durft? Hoe kunnen we die drempels wegnemen?’ Marianne zegt dat het essentieel is voor een herstelproces dat mensen af en toe hun ziekte eventjes kunnen vergeten. Het aanbod van Iedereen Verdient Vakantie maakt dat er dingen mogelijk worden voor mensen.

Onverwachte dingen komen tevoorschijn

Marianne ziet soms wonderlijke dingen gebeuren tijdens een uitstap. ‘Mensen kunnen eventjes meer zijn dan hun ziekte.’ Marianne vertelt dat de interesses en de kennis van de gasten vaak zijn ondergesneeuwd door het ziekteproces waar ze in zitten. ‘En dan zijn we ergens op uitstap en komt er ineens vanalles te voorschijn,’ glimlacht ze. Zo ging Marianne met een paar gasten van het centrum naar de sterrenwacht en raakte een van hen in een geanimeerd gesprek met een van de gidsen. Over de uitgestrektheid van het heelal. ‘We kregen een heel nieuwe dimensie van die man te zien,’ zegt Marianne.

“Het is essentieel voor een herstelproces dat mensen af en toe hun ziekte eventjes kunnen vergeten.”

Ook viel het eens voor dat een van haar collega’s vroeg: wie is dat meisje daar? Het bleek een van de gasten die voor een uitstap in haar kleerkast was gedoken en zich had opgemaakt. ‘Het was een echte transformatie,’ zegt Marianne. ‘Een dag lang was ze een jonge vrouw geweest die op uitstap ging, en niet alleen maar een patiënt in een psycho-sociaal centrum.’

Geschenk

Ik vraag Marianne naar een moment dat haar erg is bijgebleven. Er popt meteen iets op in haar gedachten. ‘Dan denk ik aan een jongen met een geschiedenis van zware depressies, hij was al verschillende keren opgenomen.’ Marianne legt uit dat je als gast met psychische problemen een hele weg moet afleggen. ‘Eerst moet je aanvaarden dat het niet gaat en dat je hulp nodig hebt. Dan moet je ook nog aanvaarden dat je door je situatie niet veel centen hebt.’

“Eerst moet je aanvaarden dat je hulp nodig hebt. Dan moet je ook nog aanvaarden dat je door je situatie niet veel centen hebt om op uitstap te gaan.”

Marianne regelde voor de jongen een ticket voor een muziekfestival. Tien minuten later stond hij opnieuw in het kantoortje: ‘Zou ik nog een ticket kunnen krijgen?’ vroeg hij. Hij legde uit dat zijn broer al jaren telkens opnieuw voor hem had klaargestaan. Hij was hem ook altijd in het centrum blijven opzoeken. De jongen wou zijn broer dolgraag bedanken voor al zijn steun maar hij had er door zijn situatie niet de middelen voor. ‘Misschien kan ik met mijn broer naar het festival om hem te bedanken,’ zei de jongen. Marianne krijgt tranen in de ogen als ze het vertelt.

 

In gesprek met

*Marianne is een schuilnaam. Als psychiatrisch verpleegkundige is ze verbonden aan een van de leefgroepen van een Psycho-Sociaal Centrum in Vlaanderen. Ze wou graag haar verhaal delen met de lezers van Iedereen Verdient Vakantie. Om de anonimiteit van de patiënten van het Psycho-Sociaal Centrum te garanderen wou ze dit graag anoniem doen.

Dit verhaal werd gepubliceerd op 14 oktober 2019 in de categorie Cultuur.

Eva De Groote

Neergepend door

Eva De Groote dwaalt nieuwsgierig rond om mensen te ontmoeten en kleine verwonderingen in woorden te vatten. Met een voorgeschiedenis als organisator in de kunsten is ze vandaag onafhankelijk aan de slag als romanschrijver en verhalenvinder. 

Cultuur beleven: een poort naar waardigheid

In gesprek met Johan Smeuninx | 9 juli 2019

Sinds 1875 brengt Davidsfonds mensen samen rond cultuur. Vroeger lag de focus op Vlaams erfgoed en cultuur. Vandaag wil Davidsfonds cultuur brengen naar iedere inwoner van Vlaanderen. Ik ontmoet Johan Smeuninx in openluchtmuseum Bokrijk. Hij is verantwoordelijk voor de cultuurreizen van het Davidsfonds. Samen met Iedereen Verdient Vakantie nodigde hij gasten van het Psycho-Sociaal Centrum van Leuven uit om het Bruegelparcours te ontdekken. Johan is van plan om de deelnemers in de watten te leggen. ‘Zodat ze kunnen voelen: wij zijn waardige mensen.’

Twee maal winst

Begeleide cultuurreizen met specialisten als reisleiders, dat is waar de reizen van het Davidsfonds bekend om staan. Journalisten zoals Peter Verlinden of Annemie Struyf nemen reizigers mee naar Congo of Oeganda. ‘En die reizen lopen tegenwoordig goed,’ zegt Johan niet zonder trots. Met de winst van die reizen kan het Davidsfonds cultuurbeleving creëren voor mensen die minder kansen hebben. ‘Zoals vandaag, hier in Bokrijk, met de mensen van het Psycho-Sociaal Centrum van Leuven,’ zegt Johan met een glimlach.

"Terug in je kracht gaan staan, aansluiting vinden bij je passies en je kennis, en vooral het plezier ervaren van dingen te beleven en te delen met anderen, dat is wat een daguitstap te weeg kan brengen." - Johan Smeuninx

Een ander speerpunt voor Johan is een duurzame aanpak. ‘We zorgen voor een volledige CO2-compensatie van onze vlieg- en busreizen.’ Hiervoor werkt Davidsfonds Cultuurreizen samen met Greentripper. Dat is een organisatie die de klimaatimpact van reizen neutraliseert. Dat doen ze onder meer door CO2-reductieprojecten op te zetten in Afrika.

Verbinden

Johan bouwde binnen zijn afdeling cultuurreizen de voorbije jaren aan sociaal toerisme. ‘We richten ons in het bijzonder naar mensen met een psychische kwetsbaarheid. Vaak zijn dat mensen die door tegenslagen in de psychiatrie zijn beland. We zien bij velen van hen een opvallende interesse in cultuur.’ Iedereen Verdient Vakantie helpt bij het bekendmaken en bemiddelen van het aanbod naar de doelgroep. En Omnia Travel maakt mee de logistieke organisatie mogelijk.

Door de samenwerking met psycho-sociale centra in Leuven ontdekte Johan dat heel wat jonge mensen vandaag kampen met psychiatrische problemen. ‘Het raakte mij toen ik besefte dat er achter de gevels van huizen waar ik elke dag passeer jonge mensen wonen met grote problemen.’ Hij hoopt een aantal van hen te bereiken via culturele daguitstappen.

Dank en lof

Eerder ging er een uitstap naar Passendale en Ieper door, in het kader van herdenkingen van de Groote Oorlog. Vooral oudere mensen gingen mee. Voor sommigen van hen was het voor het eerst in vele jaren dat ze op uitstap gingen. De dankbaarheid van de mensen omdat hij de uitstap mee mogelijk had gemaakt, raakte Johan diep. ‘Bij de gewone reizen wordt er al eens gemopperd over kleine dingen, hier klonk er alleen lof en dank.’

"De winsten van de cultuurreizen worden geherinvesteerd om cultuur lokaal voor zoveel mogelijk mensen mogelijk te maken." - Johan Smeuninx

Was er nog iets dat Johan was bijgebleven, vraag ik. Hij knikt. ‘Het trof mij dat sommige van de gasten heel heftig reageerden op het bezoeken van een kerkhof.’ Hij besefte dat mensen met een psychische kwetsbaarheid vaak een andere relatie hebben met de dood dan hijzelf. ‘Ook was ik erg ontroerd door de solidariteit onder de gasten,’ zegt Johan. Hij vertelt hoe de reizigers elkaar met voorzichtigheid en zorg ondersteunden om het kerkhof toch te bezoeken.

Beleven en delen

Nog een uitstap die Johan bijblijft is het bezoek aan de Volkssterrenwacht Urania in Hove. Ook dat was een uitstap met het Leuvense Psycho-Sociaal Centrum. ‘In Urania zien bezoekers een gesimuleerde sterrenhemel. Eén van onze specialisten vertelde over het ontstaan van de aarde.’ Tijdens de rondleiding zag Johan een van de gasten helemaal openbloeien. ‘Er ontstond een boeiend gesprek tussen de man en onze expert over quantumfysica.’ Johan herinnert zich hoe verwonderd hij daarover was. Hij maakte in levende lijve mee wat een uitstap kan teweegbrengen. Terug in je kracht gaan staan, aansluiting vinden bij je passies en je kennis, en vooral het plezier ervaren van dingen te beleven en te delen met anderen.

Zelf aan het werk

Terug naar Bokrijk, want daar zijn we nu. De gasten van het centrum beleven een heerlijke dag in het openluchtmuseum. In het voorbereidende gesprek met de gids hadden een paar van hen gevraagd of ze ook zelf zouden mogen tekenen op de uitstap. Zoals de grote Vlaamse Meester Bruegel. De gids kwam hen enthousiast tegemoet in die vraag. Hij bracht pennen, papier en bister mee. Bister is een inkt gemaakt van noten waarmee Bruegel zelf mee schetste.

Zo komt het dat op deze prachtige lentedag in juni mensen verspreid zitten rond een van de molens van Bokrijk. Ze schetsen de lemen huisjes in hun gezichtsveld. De gids is enthousiast: ‘Ik kon vandaag een heel andere kant van Bruegel belichten. Dat is ook voor mij een verrijkende ervaring.’

In gesprek met

Johan Smeuninx is directeur cultuurreizen bij Davidsfonds. Zijn aandachtspunten zijn verantwoord omgaan met het milieu, verdiepend werken rond erfgoed en het uitbouwen van sociaal toerisme. Het fonds beschikt ook over een academie en een uitgeverij (tegenwoordig onder de vleugels van Standaard Uitgeverij).

Dit verhaal werd gepubliceerd op 9 juli 2019 in de categorie Cultuur.

Eva De Groote

Neergepend door

Eva De Groote dwaalt nieuwsgierig rond om mensen te ontmoeten en kleine verwonderingen in woorden te vatten. Met een voorgeschiedenis als organisator in de kunsten is ze vandaag onafhankelijk aan de slag als romanschrijver en verhalenvinder. 

Muzikaal plezier aanbieden, de mooiste job van de wereld

In gesprek met Suzanne Vanoverbeke, Rap op Stap Koekelare | 12 april 2019

Vijf jaar geleden ging in het West-Vlaamse Koekelare een Rap op Stap kantoor open. Suzanne Vanoverbeke werkte op dat moment als vrijwilliger in het Museum Käthe Kollwitz. ‘Of het niets voor haar zou zijn om vakanties en uitstappen mogelijk te maken voor mensen met een beperkt budget?’ werd haar toen gevraagd. Ze aarzelde geen moment. Vandaag is Suzanne een wandelend uithangbord voor Rap op Stap in Koekelare. Als ze  naar de supermarkt gaat doet ze dat om inkopen te doen maar ook om mensen warm te maken voor het aanbod van Iedereen Verdient Vakantie. 

Suzanne was een twintiger met een dochtertje toen ze weduwe werd. Later had ze opnieuw een relatie en kreeg ze nog een zoon. In die periode had ze het comfortabel op financieel vlak. Ze kon zich naar hartelust culturele uitstappen en reisjes veroorloven. Nadat ze opnieuw alleen kwam te staan veranderde dat. ‘Het feit dat ik zeer goed weet wat het is om zuinig te moeten zijn, maakt dat ik de mensen goed kan helpen,’ zegt ze daarover. Ze weet hoe groot de drempel vaak is om de stap te zetten naar ondersteuning.

"Op dagen dat ik mensen aan een concertbeleving op de eerste rij kan helpen, is dit de mooiste job ter wereld."

De juiste outfit

Ze ondervond hoe deugddoend het kan zijn om op stap te gaan. Suzanne is een grote muziekliefhebber en vanuit Rap op Stap nam ze de voorbije jaren al heel wat keren mensen mee naar concerten. Naar het Kursaal in Oostende bijvoorbeeld. Dat ze vaak zelf meegaat, wordt erg op prijs gesteld. ‘Het gebeurt wel eens dat mensen ongerust zijn dat ze niet de juiste outfit in huis hebben,’ zegt ze. ‘Maar dan stel ik hen gerust.’ Uit ervaring weet ze dat je perfect in een casual outfit kan opdagen in het Kursaal van Oostende.

Genieten op de eerste rij

Marco Borsato, The Scabs, Stan Van Samang, Bart Peeters… het zijn allemaal bands die Suzanne de laatste jaren zag optreden. ‘Dankzij Rap op Stap kan je per jaar vijf keer naar een concert gaan kijken waar het anders bij een keer zou blijven,’ zegt ze enthousiast. Een van de gebeurtenissen die haar erg ontroerden was toen ze een echtpaar kon bijstaan. De man heeft een visuele handicap en de vrouw leeft met een spierziekte waardoor haar mobiliteit beperkt is. De grootste wens van de dame was om Rob De Nijs eens live te zien optreden. Suzanne regelde voor hen plaatsen op de eerste rij en observeerde hen van verderop in de zaal. ‘Op zo’n dagen is dit echt de mooiste job van de wereld,’ zegt ze.

Een bijzonder cadeau

Of er nog iets is dat haar heeft ontroerd, vraag ik. Suzanne denkt even na en knikt. Ze vertelt over haar intussen volwassen zoon, die al van op jonge leeftijd een grote fan was is Marco Borsato. ‘Als er een nummer van Marco op de radio speelde wist hij al vanaf de eerste noten welk lied het was,’ zegt Suzanne daarover. Haar zoon wou voor vaderdag iets bijzonder voor zijn papa doen. Zijn budget is beperkt maar hij had via Rap op Stap ontdekt dat het mogelijk was om tickets te boeken voor een concert van Marco Borsato. Suzanne brengt haar handen samen en zegt: ‘Ik was zo blij dat ik hem kon helpen om op die manier een bijzonder cadeau te organiseren voor zijn vader.’

Suzanne Vanoverbeke

In gesprek met

Suzanne Vanoverbeke is moeder van twee volwassen kinderen en is als medewerker verbonden aan het Rap op Stap kantoor in het Sociaal Huis in Koekelare. Ze werkt ook als vrijwilliger bij het Museum Käthe Kollwitz.

Dit verhaal werd gepubliceerd op 12 april 2019 in de categorie Cultuur.

Eva De Groote

Neergepend door

Eva De Groote dwaalt nieuwsgierig rond om mensen te ontmoeten en kleine verwonderingen in woorden te vatten. Met een voorgeschiedenis als organisator in de kunsten is ze vandaag onafhankelijk aan de slag als romanschrijver en verhalenvinder. 

Gastvrijheid in Afrika: een geheim medicijn

In gesprek met Gautier K. Amoussou, ISTO-Afrika | 26 februari 2019

In Bénin, Afrika, is gastvrijheid niet zomaar om het even wat. Het is een bijzonder waardevolle interactie tussen gastheer en gast. We praten erover met Gautier K. Amoussou. Gautier woont in Bénin, is coördinator van ISTO-Afrika en toeristische organisatie Eco-Bénin. 'Een gast doet de moeite om de reis te maken. Dat is een grote stap waarvoor we veel respect hebben. Zelfs als onze gast iemand is die we niet kennen, een vreemdeling zeg maar, dan nog zien we hem als iemand die de uitdaging aangaat om op bezoek te komen. Het is daarom voor elke gastheer een grote eer om zijn gasten te kunnen verwelkomen. Voor het diner zal de gastheer zijn grootste schaap uit de kudde uitkiezen. Hij doet zijn beste pak aan. Geen enkele inspanning is teveel.’

Maar de waarde van het verwelkomen van de vreemdeling is niet alleen te vinden in materiële dingen als een heerlijke maaltijd of de hele familie uitgedost in hun netste kleding. Het is ook in de oprechte interesse die zij koesteren voor hun gasten. 'Als mensen je verwelkomen in Bénin, zullen ze je niet alleen vragen hoe het met je gaat. Ze willen je ook leren kennen. Ze stellen vragen over je familie, je vrienden en de gemeenschap waarin je leeft’, legt Gautier uit. Want ‘jij’ betekent in Afrika veel meer dan een verwijzing naar jou persoonlijk. ‘Jij’ hebt immer relaties met iedereen en alles wat jou omringt.

Gastvrijheid maakt mensen beter

In Bénin kan gastvrijheid  bovendien een geheim ​​instrument van welzijn is, vertelt Gautier. De gezondheidszorg die wij in het Westen kennen, is niet zomaar beschikbaar in de kleine Afrikaanse dorpen, legt hij uit. Gautier: ‘Dus, je gastheer vertellen over hoe je je voelt en de problemen en uitdagingen je ervaart, is vaak een vorm van geestelijke gezondheidszorg.’

"In Afrika beschouwen we het als een eer voor de gastheer om zijn gasten te mogen verwelkomen." - Gautier K. Amoussou

Gautier vertelt het me met een warme en verwelkomende glimlach op zijn gezicht. Ik luister en vraag me af: kan oprechte gastvrijheid bijdragen aan een oplossing voor het groeiende aantal depressies, burn-outs en andere psychologische problemen waarmee wij in onze haastmaatschappij geconfronteerd worden? Ik durf te dromen: als we opener en gastvrijer worden, als we echt luisteren naar wat onze gasten te vertellen hebben, kunnen we van Europa niet alleen een betere, maar ook een vrolijkere plek maken.

De boodschap zindert na

Nog lang na mijn ontmoeting met Gautier blijf ik mijmeren over wat hij me vertelde. Zou het dit zijn waar sociaal toerisme in de kern over moet gaan? Zijn boodschap opent voor mij een visie op hoe toerisme mensen en de wereld kan rijker maken. Laat ons gasten van over de hele wereld verwelkomen. Laat ons naar hen luisteren en van hen leren. Dan kunnen wij hen het geschenk teruggeven van gezien te worden zoals ze zijn: een mens die deel uitmaakt van een familie, een gemeenschap en de wereld.

"Voor het diner zal de gastheer zijn grootste schaap uit de kudde uitkiezen. Hij doet zijn beste pak aan. Geen enkele inspanning is teveel."

Hm, en is dit niet een fijne samensmelting van waarden met mijn werk als verhalenwever? Want dit is precies waar Verbind je Verhaal om draait: luisteren naar iemand, een verhaal zien geboren worden, en dat daarna omtoveren tot een geschenk voor iedereen die het wil lezen en erdoor geïnspireerd kan raken.

In gesprek met

Gautier K. Amoussou is coördinator van ISTO-Afrika (ISTO is de International Social Tourism Organisation ) en coördinator van Eco-Bénin. Benin Ecotourism Concern (Eco-Benin) is een niet-gouvernementele organisatie van Benin. Het promoot ecotoerisme en lokale ontwikkelingsprojecten in heel Bénin, en staat voor een verantwoordelijke, eerlijke en ondersteunende menselijke ontwikkeling.

Dit verhaal werd gepubliceerd op 26 februari 2019 in de categorie Cultuur.

Anneleen Adriaenssens

Neergepend door

Anneleen Adriaenssens is netwerkverbinder bij Iedereen Verdient Vakantie. Zij ondersteunt toeristische ondernemers en sociale organisaties die samen vakantiedrempels willen verlagen voor mensen die sociale uitsluiting ervaren. Anneleen is ook storyweaver voor Connect Your Story en Verbind Je Verhaal

Theater kan ook vakantie zijn

In gesprek met Hamzah | 1 februari 2019

Theater! Spelen! Het is genieten en tot rust komen. Vrienden vinden en je zorgen even aan de kant schuiven. Theater is passie. Theater is een poort die je meeneemt van een plek van eenzaamheid naar een oase van warmte van andere mensen. Een deur naar trots durven zijn op jezelf. Zo had ik het nooit eerder bekeken. Het is Hamzah die me erover vertelt, wanneer ik hem ontmoet tijdens het Forum Iedereen Verdient Vakantie. Over enkele uren staat hij hier op de scene. Hij speelt mee in het theaterstuk over de Vlaamse Meesters, dat straks tijdens een van de workshops getoond wordt. Later gaat de bende, onder begeleiding van CODE vzw, op toer in Vlaanderen. Ze zullen vakantiegangers warm maken voor schoonheid en verwondering. Want de Vlaamse Meesters zijn er voor iedereen, ook voor wie niet zo makkelijk de weg vindt naar kunst.

Hamzah moet nog wat wennen aan het Nederlands dat hij sinds een achttal maanden onder de knie probeert te krijgen. En toch, een goed gesprek is zoveel meer dan de juiste woorden uitwisselen. We gebruiken gebaren, de taal van ons lichaam, en krijgen af en toe hulp van een vriend, die onze woorden vertaalt van en naar het Arabisch. Hamzah’s enthousiasme steekt me aan. Ik wil weten wat hem drijft, waar zijn hoop naartoe gaat.

Lachen is levensadem

‘Ik vind het erg leuk als ik zie dat mensen plezier hebben door mijn theaterspel’, zegt Hamzah. ‘En als een hele zaal aan het lachen gaat, ja,… dat is geweldig!’. De lach. Die grote kracht die mensen oplucht, sterk maakt en verbindt. Het liefst zou Hamzah comedian worden, vertrouwt hij me toe. Voorlopig zit zijn nog te prille kennis van de Nederlandse taal daarvoor in de weg. Misschien, ooit… Intussen vertoeft Hamzah zoveel mogelijk in de wereld van theater, zowel op het podium als in elk klein gesprek. Hamzah laat geen kans liggen om zijn gesprekspartners aan het lachen te brengen. Een grapje, een gek geluid: het kan zo simpel zijn om een lach in de lucht te krijgen.

Hamzah aan het werk

Hamzah repeteert

 

Poort naar samenzijn

Hamzah mist zijn familie, zegt hij. Zijn hoop gaat vooral hun richting uit. Maar omwille van oorlog en geweld kan Hamzah niet terug naar huis, in Irak. En zijn familieleden hebben geen paspoort en kunnen dus niet reizen. De kersverse theaterman hoopt zijn geliefden over niet zo lange tijd weer te zien in Turkije. Intussen is er het theater. Dat doorbreekt zijn eenzaamheid. ‘Ik leerde via het theater al veel nieuwe mensen kennen’, lacht Hamzah. Toneel is meer dan een hobby. Het is een plek waar hij mensen ontmoet. Een bezigheid waar hij echt van geniet en waardoor hij rust vindt. Op de planken staan is even je zorgen vergeten. En op die manier heeft toneel voor Hamzah een kwaliteit die me aan vakantie doet denken. Vakantie, die er voor deze jonge Irakees voorlopig amper in zit.

Theater is ook vakantie

Al reist Hamzah toch ook wel wat. Het theater doet hem in zijn hart al op reis gaan  naar de verhalen van de Vlaamse Meesters, de schoonheid die zij schilderden. Nu is er de reis naar het forum, waar zijn gezelschap schittert in een workshop. In 2019 reist de groep doorheen Vlaanderen, om toneel te spelen en mensen warm te maken om mee(r) te genieten van kunst, cultuur en de verwondering die net daardoor kan groeien.

Hamzah

In gesprek met

Hamzah is 30 jaar en woont in Deurne. Op dit moment gaat hij naar school om Nederlands te leren. Hamzah is gepassioneerd door theater en doet niets liever dan mensen aan het lachen brengen.

Dit verhaal werd gepubliceerd op 1 februari 2019 in de categorie Cultuur.

Lore Moons

Neergepend door

Lore Moons (22) studeert agogiek aan de VUB. Naast de andere, wil ze ook graag zichzelf goed leren kennen. Op reis is daar tijd voor. Lore reist liefst ongedwongen: voor haar geen checklists van af te vinken highlights in de stad. Lore engageert zich als verhalenwever bij Iedereen Verdient Vakantie.

Kunst in zoveel mogelijk handen leggen

In gesprek met An Van den Bergh, Démos | 16 november 2018

Het Rubenianum in Antwerpen, een inspiratiedag van Iedereen Verdient Vakantie. Thema: ‘Vlaamse Meesters kennen geen drempels’. In de voormiddag vormen korte theatercreaties, gebaseerd op Rubens, de basis om te werken rond verwondering. In de namiddag is er een divers lezingenprogramma. Sociale en culturele instellingen doen uit de doeken hoe ze vandaag al samenwerken om kunst en cultuur toegankelijk te maken voor velen. Het doel van vandaag is: nog meer verbindingen maken. We praten na met An Van den Bergh, die vol vuur vertelt over hoe een participatief kunstenfestival als ENTER beweging veroorzaakt.

Het participatief kunstenfestival ENTER ging eerder dit jaar door in Brussel. Het festival werd in handen van burgers gelegd: zij deden voorstellen voor het programma en kozen uit wat er zou gepresenteerd worden in hun buurt. ‘Kunst en cultuur draagt bij tot een open, democratische en inclusieve samenleving,’ zegt An, ‘het is dan ook belangrijk om kunst in zoveel mogelijk handen te leggen. In de praktijk echter vallen veel mensen uit de boot. Dat is niets minder dan een democratisch probleem.’

“Kunst zou in zoveel mogelijk handen moeten liggen. In de praktijk vallen echter veel mensen uit de boot. Dat is niet meer of minder dan een democratisch probleem.” - An Vandenbergh

Van ons!

Om ENTER Festival BXL democratisch te maken, werd het op poten gezet met lokale partners en in verschillende wijken. Na een oproep voor kunstcreaties kwamen er tweehonderd voorstellen binnen. Tachtig ervan kwamen in een catalogus terecht. Vervolgens kregen de buurten een budget om voorstellen uit die catalogus in hun buurt te programmeren. An: ‘De programma’s verschilden van buurt tot buurt. In de ene wijk wonen er veel nieuwkomers, in de andere vele expats. In elke buurt zijn er middenklassers en mensen die het minder goed hebben. Wat opviel was dat de projecten in elke buurt werden aangevoeld als ‘van ons’. We hadden er dan ook voor gezorgd dat zowel de teams voor selectie als die voor organisatie een afspiegeling waren van de buurt. Zo kon iedereen zijn stem laten klinken.’

De stad als rijkdom aan mensen

Ik vraag An waarover ze droomt. ‘Van een stevige portie durf in de kunstwereld,’ zegt ze ferm. ‘Daar zitten talenten en middelen. Als je daar de stad als rijkdom aan mensen naast legt, heb je volgens mij een enorm vat van mogelijkheden.’ Ze vertelt over Amsterdam waar kunstwerken van oude meesters naar buurten worden gebracht. Ze denkt aan allerlei andere mogelijkheden om kunst tot bij de mensen te brengen. Naar scholen, rusthuizen en gevangenissen bijvoorbeeld. Haar vuur laait op.

Vleugels

‘Voor ENTER deden we straatacties om de mensen in de buurt te bereiken. Na een van onze infomomenten keerde een man terug naar onze stand met een zak rosse muntjes. Pour le projet, zei hij. Het was een ontroerend bewijs van betrokkenheid. Zo waren er nog momenten. Op het einde van het festival, op de slotavond met Balkanmuziek, kwam er een dame naar me toe die zei: Als ik ooit de Lotto win, dan is het geld voor ENTER. Zulke dingen blijven plakken in je hart.’

“Kunst en cultuur kunnen een opstap zijn om jezelf te tonen in de samenleving.”

Maar er zijn ook andere dingen. Zien hoe mensen - eens ze een eerste stap hebben gezet - verder op pad gaan. An: ‘Op de reflectiedag na ENTER hadden we collectief Palhik Mana uitgenodigd. Zij doen aan terugspeeltheater. Ze spelen getuigenissen na in een geïmproviseerd theaterstukje. Hanife was er. Zij was tijdens ENTER samen met haar puberdochters deel van een project rond cosmetica op basis van witloof, het cultureel erfgoed van de gemeente Haren. Palhik Mana maakte een stukje over haar getuigenis. Onlangs kreeg ik te horen dat Hanifa intussen is aangesloten bij Palhik Mana. Ze maakt nu zelf terugspeeltheater. Dat soort berichten geeft mij vleugels. Kunst en cultuur kunnen een opstap zijn om jezelf te tonen in de samenleving.’ 

An Vandenbergh

In gesprek met

An Van den Bergh is als stafmedewerker verbonden aan Démos dat als kenniscentrum actief is in het Vlaams Participatiedecreet. Via onder meer coaching, vormingen en publicaties zetten ze in op het vernieuwen en verdiepen van de participatie van kansengroepen aan cultuur, jeugd en sport.

Dit verhaal werd gepubliceerd op 16 november 2018 in de categorie Cultuur.

Eva De Groote

Neergepend door

Eva De Groote dwaalt nieuwsgierig rond om mensen te ontmoeten en kleine verwonderingen in woorden te vatten. Met een voorgeschiedenis als organisator in de kunsten is ze vandaag onafhankelijk aan de slag als romanschrijver en verhalenvinder. 

Pagina's

Copyright © 2020 Steunpunt vakantieparticipatie | Disclaimer | Privacy |