Overslaan en naar de inhoud gaan

Armoede

Bij De Sfeer in Genk durven ze weer dromen van vakantie

In gesprek met Tina Emael, Ann Georges en Patrizia Bergauer | 19 november 2019

Terwijl het buiten grauw en grijs weer is, regent het in het Genkse ontmoetingshuis De Sfeer begroetingen en grapjes. Hier worden kranten gelezen en zorgen gedeeld. Ik drink thee met drie straffe dames. Ann, Tina en Patrizia hebben elk een totaal verschillend levensverhaal. Hun paden kruisten toen ze een stukje thuis vonden in De Sfeer. Een plek vinden om te landen brengt heel wat teweeg, ontdek ik in de verhalen van de dames. Het blijkt het begin van zelfontplooiing en wie weet ook van een pad naar vakantie..

Plezier

Tina is onthaaldame bij De Sfeer. Ze verwelkomt bezoekers en tracht op al hun vragen te antwoorden. Tina voelt zich nog wat onzeker over haar taak. ‘Ik zou nog wat meer naar buiten moeten durven komen,’ zegt ze, ‘maar ik ben al mijn leven lang bang om iets verkeerd te doen.’ Tina is 75. Ze groeide op in een arm gezin, als jongste van elf kinderen. ‘Ik hou van vreugde maar ik heb niet veel vreugde gekend in mijn leven.’ Tina vertelt hoe dat de laatste jaren veranderde. Sinds ze in De Sfeer komt ervaart ze plezier en verlegt ze haar grenzen. Door bijvoorbeeld het onthaal van bezoekers voor haar rekening te nemen.

De kracht van een persoonlijk verhaal

Regelmatig komen er in De Sfeer leerlingen over de vloer om het budgetspel te spelen. Het idee achter het spel is simpel: je krijgt centen en je moet er mee rondkomen. In de eerste ronde heb je een doorsnee budget te besteden, in de tweede ronde krijg je een leefloon toebedeeld. Welke keuzes maak je dan? ‘Ik haal er meteen de kinderen uit die van thuis uit weten wat zuinig zijn is,’ zegt Tina.

“Door naar het ontmoetingshuis te komen raak je weer op de sporen.”

Tina

Na het budgetspel vertelt Tina de kinderen over haar eigen levensloop. Telkens ze dat doet staat ze te bibberen op haar benen, vertelt ze. ‘Op het einde van mijn verhaal zeg ik dat ik nu terug in de spiegel durf te kijken.’ Meestal is het eerst effe stil en barst er dan een applaus los. Tina glimlacht verlegen. ‘Vaak is er ook iemand met een traantje,’ zegt ze.

Vakantiekansen? Dat moeten we uitchecken!

Patrizia bemant het wooninfopunt bij De Sfeer. Ze staat mensen bij in het bos van de administratie en speurt naar woningen op de private markt. ‘Ik interesseer mij voor kunst,’ zegt ze vrolijk. Maar de drempel om in je eentje iets op vlak van kunst of cultuur te gaan exploreren is groot, ondervond ze. ‘Daarom out ik mij tegenover iedereen hier,’ glimlacht ze. ‘Misschien vind ik op die manier medestanders en kunnen we samen op stap om kunst te beleven.’

“Ik out mij als kunstliefhebber, zo vind ik misschien medestanders om samen kunst te gaan exploreren”

Patrizia

Ik vraag de dames naar hun vakantie-ervaringen. Voor Tina is het onbekend terrein. ‘Ik zal eerlijk zijn,’ zegt Patrizia, ‘als je begint over vakantie kan ik alleen maar denken: oei, mijn arme portemonnee.’ Ik vertel over Iedereen Verdient Vakantie en tover een flyer tevoorschijn van het forum dat op stapel staat in Genk. Patrizia kijkt haar gezellinnen enthousiast aan: ‘Dat moeten we uitchecken!’

Onbetaalbaar

Ann genoot een opleiding textielontwerp en kinderverzorgster. Na haar afstuderen rolde ze eerst de modewereld in. ‘Ik maakte stukken voor onder andere Dirk Bikkembergs en Ann Demeulemeester.’ Toen ze hoogzwanger was ving ze voor het eerst een achtergelaten kind op. Dat was het begin van een pad van achttien jaar in de pleegzorg. Intussen heeft Ann geen pleegkinderen meer onder haar hoede, maar binnen De Sfeer combineert ze haar passie voor kinderen en kledij. ‘Ik verzamel kledingstukken en bezorg die aan de kinderen die ze het meest nodig hebben.’ Het is een taak die haar veel voldoening geeft. ‘Gisteren nog liep ik rond in een winkel in de stad en kwam ik een jongetje tegen dat ik van kleren had voorzien. Hij wees naar zijn trui en stak zijn beide duimen in de lucht. Zo’n moment is echt onbetaalbaar,’ lacht ze.

Een goed gevulde vakantievalies

Soms voorziet Ann ook vakantiespullen voor kinderen. ‘Onlangs konden twee jongens mee op een kamp via Hands Out. Ik zorgde voor een gevulde valies,’ vertelt Ann. Achteraf kwam een van de jongens het materiaal terugbrengen. ‘Zou ik de slaapzak nog mogen houden om bij mijn oma te gaan logeren?’ vroeg hij. ‘Pas je er nog in?’ vroeg Ann, het was een namelijk klein model. De jongen knikte. Ann zei dat hij de slaapzak kon terugbrengen als hij eruit was gegroeid. De jongen was gelukkig.

“Nu durf ik terug in spiegel te kijken”

Tina

Iemand komt opgewonden het ontmoetingscentrum binnen gelopen. ‘En?’ vraagt de man, ‘hoe hebben ze het gedaan?’ Het blijkt te gaan over De Sfeerboys, de voetbalploeg verbonden aan De Sfeer. Patrizia zoekt de uitslagen van de voorbije dagen op en begint ze te scanderen in het centrum. Ann wijst naar de verschillende trofeeën van de Homeless Cup in de vitrinekast. Allemaal trofeeën gewonnen door De Sfeerboys.

Tina legt haar hand op mijn arm. ‘Weet je,’ zegt ze, ‘door hier te komen geraak je weer op de sporen.’

Tina Emael, Ann Georges en Patrizia Bergauer

In gesprek met

Tina Emael, Ann Georges en Patrizia Bergauer zijn vrijwilligers bij De Sfeer. De Sfeer vzw is een ontmoetingshuis in Genk waar iedereen welkom is voor een koffie of een luisterend oor. Tina, Ann en Patrizia staan er onder meer in voor het onthaal, de kledingdistributie en wooninfobegeleiding. Om de twee weken is De Sfeer ook de setting voor een Rap op Stap kantoor.

Dit verhaal werd gepubliceerd op 19 november 2019 in de categorie Armoede.

Eva De Groote

Neergepend door

Eva De Groote dwaalt nieuwsgierig rond om mensen te ontmoeten en kleine verwonderingen in woorden te vatten. Met een voorgeschiedenis als organisator in de kunsten is ze vandaag onafhankelijk aan de slag als romanschrijver en verhalenvinder. 

Dromen van vakantie en een nieuwe start... in Vilvoorde

In gesprek met Luk Hollebecq | 6 september 2019

Op maandagavond is lokaal dienstencentrum De Meer in Vilvoorde de verzamelplek voor vzw (W)arm-kracht. De zomerse avondzon zet de ontmoetingsruimte in een warme gloed. Aan een van de tafels tikken de breinaalden, aan een andere wordt er volop gelachen en gepraat. Luk Hollebecq is druk in de weer met het ontvangen van nieuwe gezichten. Hij en zijn vrouw Fransien vormen de drijvende kracht achter (W)arm-kracht. En ze hebben grote dromen: een vaste stek met ruime openingsuren. Met ook een paar studio’s waar mensen op adem kunnen komen om een nieuwe start te nemen.

Wat negen jaar geleden begon als een paar info-avonden over gezondheid, is intussen uitgegroeid tot een heuse organisatie. Vandaag biedt (W)arm-kracht een ruim aanbod voor mensen met beperkte middelen. Er is onder meer een voedselbank, een spelotheek en een Rap op Stap kantoor. Daarnaast staan er tal van activiteiten op het programma: van repair café's en fotoworkshops tot beweegsessies en daguitstappen.

“Als je tijd investeert in mensen, echt naar hen luistert en vanuit respect ondersteuning biedt, krijg je daarvoor een diepe dankbaarheid terug. Dat is onbetaalbaar.”

Luk Hollebecq

Kom gewoon langs

‘Ik heb het geluk gehad om een jaar lang in de Marollen met drugsverslaafden te mogen werken,’ zegt Luk. Als twintiger ging hij naast zijn dagjob als vrijwilliger bij daklozen aan de slag. Hij wou hun leefwereld echt leren kennen. Een tijdlang bracht hij dan ook nachten met hen door op straat. ‘s Morgens sprong hij in de douche om daarna snel naar zijn werk te vertrekken.

Als hij vandaag terugkijkt ziet Luk in dat jaar op straat de zaadjes van (W)arm-kracht zitten. Tijd investeren in mensen. Niet veroordelen maar echt leren kennen. Luisteren en vanuit respect ondersteuning bieden. ‘De diepe dankbaarheid die je terugkrijgt is onbetaalbaar,’ zegt Luk. Hij veert recht omdat er iemand met een vragende blik naar hem toekomt. ‘Dus volgende week mag ik zomaar komen?’ vraagt de man in haperend Frans. Luk knikt. ‘Moet ik dan mijn identiteitskaart meebrengen?’ ‘Nee,’ zegt Luk, ‘dat hoeft niet, we kennen je nu al. Breng gewoon een zak mee om voeding mee te nemen.’ Een moment lang kijkt de man hem sprakeloos aan. Luk geeft hem een schouderklop en glimlacht.

Sparen voor een uitstap

Sinds 2013 is (W)arm-kracht aangesloten bij Iedereen Verdient Vakantie. ‘Iedereen die je hier ziet komt verzorgd voor de dag, maar vergis je niet,’ zegt Luk. ‘Veel van de mensen die naar (W)arm-kracht komen zijn mensen zijn die in onze samenleving uit de boot vallen.’ Hij legt uit dat sommigen bijvoorbeeld net teveel verdienen om voor voedselpakketen in aanmerking te komen. Maar intussen hebben ze wel de grootste moeite om rond te komen.

Op maandag trekt Fransien met een paar vrijwilligers naar Makro en BioPlanet om overschotten op te pikken. ‘s Avonds verdelen ze het voedsel onder de bezoekers van (W)arm-kracht en mensen doorverwezen door onder meer OCMW en Kind en Gezin. ‘Het is niet zo dat onze mensen geen geld hebben om eten te kopen,’ verduidelijkt Luk, ‘maar de centen die ze kunnen uitsparen op voeding, kunnen worden opzij gelegd voor bijvoorbeeld... een uitstap.’

Perspectief

Luk tikt op de boeken met vakantie-aanbod van Iedereen Verdient Vakantie. ‘Vaak moet je het idee van een uitstap stap voor stap bij mensen binnensmokkelen,’ zegt Luk met een glimlach. Hij geeft het voorbeeld van een man die na zijn scheiding helemaal vereenzaamd was. Luk sprak hem aan over een break, even weg van alles. Eerst had hij er totaal geen oren naar. Later nam de man het boek met vakantiekansen toch eens mee naar huis. Nog later vroeg hij of een midweek naar zee eventueel mogelijk was. ‘Hij trok er een paar dagen op uit,’ zegt Luk met lachende ogen. ‘Intussen gaat het veel beter met hem. Hij ziet weer perspectief in de dingen.’

Doorstart

Welke verlangens koestert Luk voor de toekomst? Hij moet er niet lang over nadenken. Een eigen stek voor (W)arm-kracht. ‘Nu moeten we elke week zeulen met spelotheek, informatiebrochures en voedselpakketten. Het zou geweldig zijn mochten we een vaste locatie hebben.’ Luk stelt ook vast dat de interesse voor Iedereen Verdient Vakantie groeit. ‘Ook op dat vlak zou het goed zijn mochten we een eigen locatie hebben en ruimere openingsuren. Zo kunnen we meer mensen toeleiden naar uitstappen en vakantie.’

“Vaak moet je het idee van een uitstap stap voor stap bij mensen binnensmokkelen”

Luk ziet het groots. Hij denkt aan een huis met een ontmoetingsplek op het gelijkvloers en een paar studio’s daarboven. ‘Een plek waar mensen vier à zes maanden kunnen verblijven. Lang genoeg zodat wij hen kunnen bijstaan met de paperassen en ze een doorstart kunnen maken om weer op eigen benen te staan.’ Luk herinnert zich van zijn tijd in de Marollen dat dat soort roulement goed kan werken in de praktijk. ‘De vrijwilligers hebben we al, nu nog de locatie.’

Luc Hollebecq

In gesprek met

Luk Hollebecq baatte in zijn professioneel leven een winkel voor bureaubenodigdheden uit in Vilvoorde, vandaag is hij op brugpensioen. Sinds 2010 runt hij samen met zijn vrouw Fransien (W)arm-kracht, een organisatie die strijdt tegen armoede en uitsluiting in Vilvoorde en omstreken. Luk en Fransien hebben vier volwassen kinderen.

Dit verhaal werd gepubliceerd op 6 september 2019 in de categorie Armoede.

Eva De Groote

Neergepend door

Eva De Groote dwaalt nieuwsgierig rond om mensen te ontmoeten en kleine verwonderingen in woorden te vatten. Met een voorgeschiedenis als organisator in de kunsten is ze vandaag onafhankelijk aan de slag als romanschrijver en verhalenvinder. 

3 dochters van Hoop blazen engagement aan in netwerk Iedereen Verdient Vakantie

In gesprek met Marianne Schapmans | 18 juni 2019

‘Hoop heeft twee mooie dochters. Hun namen zijn Woede en Moed.’ Zei Augustinus heel lang geleden.  Herkenbaar, vinden we in het netwerk dat vakantie mogelijk maakt voor mensen die minder kansen hebben. Want uit woede en verontwaardiging om hoe de dingen zijn, en moed om die dingen beter te maken, putten mensen energie. En die energie is nodig om in actie te komen voor een menswaardig bestaan voor iedereen.

Marianne Schapmans, netwerkverbinder bij Iedereen Verdient Vakantie, over de lange vakantieperiode die voor de deur staat:

"Armoede heeft een enorme impact op de vrije tijd van mensen. Uit de EU-SILC-enquête van de FOD Economie blijkt dat één op de vier Belgen zich geen weekje vakantie kan veroorloven. Mensen die moeite hebben om de eindjes aan elkaar te knopen, voelen zich genoodzaakt om te focussen op hun basisbehoeften. Om van het leven te genieten, blijft er meestal geen budget meer over. Ze krijgen al snel het gevoel dat ze niet meekunnen, er niet bij horen. Kinderen vallen eveneens uit de boot, er staat een lang vakantieperiode voor de deur.

Door sociale uitsluiting leggen mensen in armoede weinig contacten en bouwen ze veel minder een sociaal netwerk uit. Ze schamen zich, sluiten zich af en komen terecht in een negatieve spiraal. Als samenleving moeten we kansen bieden, ook om leuke dingen te beleven.

Door een vakantie mogelijk te maken, geven we ademruimte, nieuwe moed en een gevoel van gelijkwaardigheid en vrijheid mee. Het is een investering in het potentieel van mensen in armoede, in het potentieel van onze samenleving.

Het netwerk Iedereen Verdient Vakantie permitteert zich de creatieve vrijheid om een derde dochter van Hoop toe te voegen: verwondering.  Verwondering, dat is de open blik waarmee we de kleine dingen kunnen herkennen die wél goed gaan. Waarmee we pareltjes van schoonheid zien. Verwondering verrast en inspireert ons. Geeft richting naar waar we meer van willen. Sommige obstakels kunnen we zelf niet aanpakken en dan leidt verwondering ons naar het pad dat wél werkt. Onze verhalen van verwondering delen we dan ook regelmatig op deze pagina Verbind Je Verhaal. Elke week lees je twee verhalen van verwondering, die we graag in de stroom en in de wereld brengen. Om te laten zien waar we meer van willen. Om anderen te inspireren. Om verbindingen te leggen, en meer mogelijkheden te creëren.

Hoop blaast het engagement aan in het netwerk Iedereen Verdient Vakantie”. We gaan de moeilijke verhalen niet uit de weg. De verontwaardiging over sociale uitsluiting blijft groot.  Hier werken we aan, samen en elke dag. Doe mee. Versterk het netwerk Iedereen Verdient Vakantie en Verbind Je Verhaal."

Marianne Schapmans

In gesprek met

Marianne Schapmans is directeur van Iedereen Verdient Vakantie bij Toerisme Vlaanderen. Iedereen Verdient Vakantie is een netwerk van ruim 2000 partners: sociale organisaties en toeristische aanbieders van verblijven en daguitstappen. Samen maken zij – via een systeem van kortingen, een online platform en netwerkactiviteiten vakantie mogelijk voor mensen die omwille van financiële of andere drempels niet zo makkelijk toegang vinden tot vakantie.

Dit verhaal werd gepubliceerd op 18 juni 2019 in de categorie Armoede.

Neergepend door

Griet Bouwen is nieuw(s)maker voor het netwerk Vakantieparticipatie. Ze houdt van een hartelijk gesprek en stelt graag vragen die een verschil maken. Heb je zelf een verhaal dat je graag deelt? Contacteer onze redactie en zet je verhaal kracht bij.

Zaadjes planten voor een inclusief toerismebeleid

In gesprek met Seppe Dams en Licorice Leroy | 4 juni 2019

Wie ben jij? Het lijkt een eenvoudige vraag. En toch: de wie-ben-jij vraag is in onze samenleving overschaduwd door het hier-ben-ik statement. Ikken die met elkaar spreken, kunnen elkaar niet echt ontmoeten als evenwaardige partners. Dan is er geen openheid om elkaar te raken en te inspireren. Seppe Dams, netwerkverbinder bij Iedereen Verdient Vakantie en Licorice Leroy, beleidsmedewerker bij het Netwerk tegen Armoede, vinden elkaar in de wie-ben-jij vraag. En stellen samen vast dat de uitdagingen om mensen in armoede als waardig mens tegemoet te treden op de drempel van 2020 actueel blijven. Bij een kopje thee in een Brussels reiscafé wisselen Seppe en Licorice van gedachten over armoede, vakantie en de rol die het decreet Iedereen Verdient Vakantie kan vervullen in het waarmaken van het recht op vakantie voor iedereen.

Licorice valt met de deur in huis. Leven in armoede is schrijnend, zegt ze. Mensen ervaren schaamte en schuldgevoel. In een samenleving waar (bemiddelde) ouders hun kinderen amper iets willen ontzeggen, kunnen gezinnen in armoede dit niet.

Licorice: ‘Mensen in armoede zouden hemel en aarde geven voor hun kinderen. Ik ken mensen die het eten uit hun mond sparen voor de kinderen, en daardoor zelf met ondergewicht en gezondheidsproblemen kampen.’

Seppe: ‘Er is daar nog weinig inlevingsvermogen voor in onze samenleving. Dat is een deel van het probleem. Ik kan me daar over opwinden.’

Licorice: ‘Wij gaan vaak de boer op, samen met mensen in armoede, om hun verhalen te laten klinken. En dan reageren de mensen verrast. Mensen die niet in armoede leven kunnen het zich niet meer voorstellen wat zo’n leven betekent. Mensen weten niet meer dat er gezinnen zijn die met 1000 euro of nog minder moeten rondkomen.’

Seppe: ‘Sinds ik bij Iedereen Verdient Vakantie werk, nestelde er zich opnieuw een boosheid in mij. Een boosheid over het onrecht in de samenleving. Over hoe wij die samenleving organiseren, waar de verschillen tussen mensen te groot zijn.’

Wie ben jij, wat heb jij nodig?

Inleven in het leven van een ander is een eerste stap, vinden Seppe en Licorice. En daarvoor is ontmoeting nodig, die tot verbondenheid kan leiden. Onze ruimte voor ons eigen ik wat kleiner maken dus, zodat er plaats komt voor andere verhalen in je leven.

Licorice: ‘Ruimte maken voor mensen begint met plaats maken. Schuif op en vraag kom je naast mij zitten?  Als wij vorming geven en deelnemers ontdekken dat ze gewoon mensen onder elkaar zijn, dan verandert er iets. Dan beginnen we te verstaan dat armoede dikwijls het gevolg is van iets dat iedereen kan overkomen. Van een ongeluk of ziekte, van falen op school, van geen netwerk van andere mensen te hebben die het voor je opnemen als je in de problemen sukkelt. Die verhalen uitwisselen, doet verbondenheid groeien. En dat is belangrijk, want dan zien we dat mensen zich willen engageren.'

Seppe: ‘Ook voor ons zijn de mensen in armoede een hele belangrijke partner waar we willen naar luisteren. Naast de toeristische partners die vakantiekansen scheppen, en de sociale organisaties die dat aanbod tot bij de mensen brengen. De vakantiegangers – allemaal mensen met een beperkt inkomen – geven ons hun feedback. En heel belangrijk: zij praten ook met elkaar. Ervaren vakantiegangers zijn de beste reclame voor mensen die de stap nog niet gezet hebben. En ze maken het vaak ook voor elkaar mogelijk om die drempel te nemen. Al is het eenvoudigweg door op elkaars huisdieren te passen, zoals ze dat in Aalst zo tof hebben georganiseerd. Of buddyprojecten: die zijn ook zo’n massief breekijzer om mensen met vakantie te kunnen laten gaan. Het zit soms in van die kleine dingen als een valies vinden en helpen denken over wat daar allemaal in moet.’

Licorice: ‘Mensen in armoede wonen en leven in zo’n beperkte omgeving met weinig impulsen. Ze hebben vaak weinig kennis van welke mogelijkheden je als mens hebt om vrije tijd te beleven. Daarom is het echt noodzakelijk dat organisaties daar tijd in investeren. Dat ze samen met mensen in armoede kijken naar: wie ben jij, wat kan vrije tijd betekenen voor jou of je kinderen, hoe kan jij daaraan participeren?’

Seppe: ‘… Wie ben jij? Waar wil jij naartoe? En wat we ook vaak merken is dat daar nog een vraag voor komt: Durf jij nog dromen van vakantie? Kan jij nog geloven dat vakantie iets voor jou is?’

Licorice: ‘De wie-ben-jij vraag reikt verder. Armoede is een complexe verwevenheid van problematieken. Als je vakantie ter sprake wil brengen, raak je ook andere levensdomeinen aan:  onderwijs, wonen, mobiliteit, gezinssituatie. Want als je op vakantie wil gaan, heb je meer nodig dan goesting. Dan moet je er ook geraken. Dan moet je ook je huis kunnen verlaten. Als je schrik hebt dat de deurwaarder aan de deur gaat staan, dan wil je niet weg. Of zelfs de kinderen op kamp laten gaan, is voor sommige mensen een no-go, omdat ze bang zijn dat hun kroost daar opgehaald zou worden door instanties. Daarom geloof ik zo in de kracht van vrije tijd. Het kan mensen even ontlasten, los maken van hun situatie en hun dagelijkse leven waardoor ze misschien creativiteit en kracht vinden om iets aan hun situatie te veranderen.’

Seppe: ‘Daarom doen we wat we doen. Om mensen te gunnen even gewoon weer wat mens te mogen zijn.’


Mensen in verbinding brengen met mogelijkheden

Sociale organisaties en Rap op Stap kantoren overal in Vlaanderen leggen die brug tussen vakantie en mensen die in armoede leven. Ze kennen de vakantie- en daguitstapkansen en hebben relaties met mensen die er deugd van kunnen beleven.

Licorice: ‘Een goede toeleiding van mensen in armoede naar de vrijetijdsmogelijkheden is het allerbelangrijkste. Daar wordt veel waardevol werk gedaan door vrijwilligers. We mogen niet vergeten dat die vrijwilligers ook ondersteuning nodig hebben. Ik denk dat we met professionele ondersteuning belangrijke stappen vooruit kunnen zetten. Dan kan er een visie op toeleiding ontstaan. Dan kunnen mensen bijeen komen om samen een lokaal vrijetijdsbeleid waar te maken. En dan dingen opzetten zoals sparen voor vakantie, of mensen helpen om hun vakantie te plannen. Want mensen in armoede hebben niet vanzelf ruimte in hun hoofd om lange tijd voor de vakantie te beginnen denken aan valiezen en nodige spulletjes die daarin moeten. Trouwens, iemand die nog nooit een koffer heeft gepakt, weet gewoon niet wat daarin moet!’

Seppe: ‘Precies daarom hebben wij de gids Vakantievaardig: een klein boekje dat sociale organisaties kan inspireren omtrent hoe ze mensen in armoede kunnen helpen bij de voorbereiding van hun vakantie. En ook de Rap op Stap kantoren maken vakantie meer bereikbaar voor mensen die niet zo gauw naar een OCMW stappen of bij een armoedevereniging aangesloten zijn.’


Zaadjes planten

Mensen in armoede tot bij vakantiekansen brengen is één kant van de medaille. Dat aanbod aan vakantiekansen voortdurend verzorgen en uitbreiden is de andere uitdaging. Seppe en zijn collega’s houden contact met toeristische ondernemers, en onderzoeken waar nog meer slapende vakantiekansen kunnen wakker gemaakt worden.

Seppe: ‘We willen natuurlijk zoveel mogelijk ondernemers verwelkomen in ons netwerk. Hun engagement is dat ze hun deuren openen voor mensen in armoede. Wij vragen van hen een flinke korting op verblijfs- en toegangsprijzen. Maar de gesprekken die ik voer, gaan niet in de eerste plaats over die kortingen. Wél over het engagement dat ondernemers willen nemen.’

Licorice: ‘Als die wil tot engagement er niet is, heeft al dat babbelen weinig zin. Proberen te overtuigen werkt niet. Je kunt mensen wel raken door de verhalen van mensen in armoede.’

Seppe: ‘Dan is het eigenlijk in zo’n gesprek meer de kwestie om je af te vragen door welke verhalen mijn gesprekspartner geraakt wordt. En dan moet je eerst die wie-ben-jij vraag stellen, denk ik.’

Licorice: ‘Ja, zo doe ik dat. Al die gesprekken zijn als zaadjes. Je plant zaadjes van bewustwording rond armoede en kleine stapjes die mensen kunnen nemen om een verschil te maken. Ik probeer dat elke dag te doen.’

Seppe: ‘Welke zaadjes zou je bij ons, Iedereen Verdient Vakantie, willen planten?’

Licorice: ‘Ik zou dat graag samen met mensen in armoede willen doen, Seppe. Ik hoor jou zeggen dat hoge kortingen voor ondernemers haalbaar zijn. Mijn vraag is: is het ook haalbaar voor mensen in armoede? Want voor vele mensen is de prijs, zelfs bij 50% korting, nog te hoog. Als je met 50 euro per week moet rondkomen, is er gewoon geen ruimte om met vakantie te gaan. Dan is samen met een groep ergens een dag naartoe kunnen al heel wat.’


Drempels verlagen, waardigheid vasthouden

We mogen ons niet blindstaren op de mensen die al wel meekunnen, want er is nog een grote groep die zich echt geen vakantie kan veroorloven, zegt Licorice. Vakantie blijft nog voor een grote groep mensen in armoede buiten bereik. Honderden sociale organisaties in Vlaanderen nemen daarom initiatieven om samen met hun mensen toch minstens één keer in de zomervakantie op daguitstap te trekken.'

Licorice: ‘Zo’n daguitstap heeft een grote impact op mensen. Het is verrijkend, heerlijk. Maar het heeft ook een tristesse. Kijk, als wij een dagje naar zee willen bijvoorbeeld, doen we dat gewoon. Voor mensen in diepe armoede hangt die kans louter af van groepswerkers die de handschoen opnemen.

Seppe: ‘Dat proberen we ook aan onze sociale lidorganisaties mee te geven: die groepsuitstappen zijn belangrijk. En ze zijn opstapjes die ertoe kunnen leiden dat mensen later wel zelf die stap naar vakantie zetten.’

Licorice: ‘Nog een manier om de drempel te verlagen is de administratieve rompslomp minimaliseren. Zoals we dat net klaargekregen hebben in het decreet voor het deeltijds kunstonderwijs. Daar is nu geregeld dat de Uitpas aan kansentarief nu voldoende bewijs is voor korting voor mensen in armoede.’

Seppe: ‘Wij denken eraan iets gelijkaardigs te doen. Nu moeten mensen nog een bewijs voorleggen van hun omnio-statuut, schuldbemiddeling of verhoogde tegemoetkoming van het ziekenfonds. Eigenlijk zouden we dat met de bovenlokale Uitpas ook kunnen gaan regelen.’

Licorice: ‘Waardoor je vermijdt dat mensen voor de zoveelste keer moeten bewijzen dat ze arm zijn.’

Seppe: ‘Inderdaad, als het over waardigheid gaat, is dat een vervelende situatie. Maar voorlopig kunnen we niet anders, omdat we ook de toeristische ondernemers een garantie moeten kunnen geven dat hun kortingen bij de juiste mensen terecht komen.

Licorice: ‘Ja, oké. Dat begrijp ik. Zolang je de privacy van de mensen maar laat respecteren. Dat ze niet overal hun armoede moeten bewijzen.’

Seppe: ‘Jazeker, we zijn ons daarvan bewust. We proberen dat zo makkelijk mogelijk te maken. Meestal zijn het de sociale organisaties die daar zorg voor dragen. En als de mensen rechtstreeks bij ons boeken, zijn wij tevreden met een klever van het ziekenfonds, die ze via de makkelijkste weg mogen bezorgen aan ons. Ik bedenk net dat het eigenlijk logisch is dat meer mensen zelf hun vakantie willen boeken. Dat is een evolutie in de samenleving voor iedereen, dus waarom niet voor mensen in armoede. Ook dat gaat over waardigheid hé.

Licorice: ‘Het zou nog logischer worden als mensen rechtstreeks, via hun bovenlokale Uitpas, als die er ooit doorkomt, bij toeristische aanbieders terecht kunnen. Al moeten mensen dan wel het aanbod kennen natuurlijk.’

Seppe: ‘En daar zit dan precies onze rol: in het bemiddelen. Vaak hebben onze bemiddelaars nog gesprekken die aan die vakantiekeuze vooraf gaan. Dan gaat het over: waar ben je naar op zoek? Wat vind je belangrijk? Dat is het echte werk: eerst onderzoeken wat mensen nodig hebben en dan een match maken.


De geest van regelgeving voor ogen houden

Licorice is betrokken bij de stuurgroep en werkgroep die het nieuwe decreet Iedereen Verdient Vakantie zal vertalen naar uitvoeringsbesluiten en een charter voor het netwerk Iedereen Verdient Vakantie. Seppe werkte mee aan de voorbereiding van dat decreet. Wat brengt de toekomst?

Licorice: ‘Onlangs hoorde ik iemand van de stad Antwerpen vertellen dat ze alleen nog maar mogen antwoorden op vragen die tot bij hen komen. Kijk, dan sluiten we een hele groep mensen gewoonweg uit. Want mensen in armoede komen vaak niet met hun vragen. Dat maakt mij bezorgd. We hebben nu wel een decreet dat het recht op vakantie moet garanderen, maar je kunt met dezelfde regelgeving een warm, sociaal en breed verhaal maken, of een heel beperkt en koel ding.’

Seppe: ‘Ja, van bij de voorbereiding van het decreet vond ik de geest van die regelgeving het allerbelangrijkste. Ik merk nu dat in de uitvoering ervan mensen geneigd zijn om er een concrete lijn in te willen steken. Terwijl we denken dat een continuüm beter werkt dan een harde lijn. We moeten toch dat voortdurende gesprek blijven voeren, zodat de geest van het decreet de leidende visie blijft. En dat is: iedereen verdient vakantie. Er zijn ook meer middelen nodig. Onder andere voor de Rap op Stap kantoren en voor zoveel waardevolle vakantie-initiatieven die nu niet toegankelijk zijn voor mensen met een beperkt inkomen.’

Licorice: ‘Ik denk dat daar in de volgende regeerperiode wel werk kan van gemaakt worden. Op het kabinet van de minister hadden we al een goed gesprek, en mensen in armoede waren daarbij aanwezig. Deze gesprekken moeten op nog meer plekken gevoerd worden, zoals binnenkort bij de directie van Toerisme Vlaanderen.’

Seppe: ‘Licorice, dankjewel voor jouw insteken. Ik voel me geappelleerd om nieuwe verbindingen te leggen. Waarom niet de volgende minister uitnodigen om mee op kamp te gaan bijvoorbeeld? Binnenkort heb ik een gesprek bij een grote toeristische speler. Ik ga mijn presentatie thuislaten en in de wie-ben-jij modus stappen. Dat is voor mij  een groot cadeau uit dit gesprek: nieuwsgierig blijven naar het verhaal van de ander.’

Licorice en Seppe

In gesprek met

Seppe Dams en Licorice Leroy

In januari 2016 maakte Seppe Dams de overstap van het Vlaamse Jeugdbeleid naar het netwerk Iedereen Verdient Vakantie. Anderhalf jaar lang wijdde hij een belangrijk deel van zijn tijd aan de voorbereidingen van een nieuw Vlaams Decreet voor het sociaal toerisme. Het decreet is inmiddels gestemd in het parlement, waarna minister van Toerisme Ben Weyts een stuurgroep in het leven riep die voor de uitvoeringsbesluiten van het decreet voorbereidt.

Als voormalige groepswerker in twee verenigingen waar armen het woord nemen herinnert Licorice Leroy zich het participatieve proces in voorbereiding naar het decreet. Sinds twee jaar werkt Licorice als beleidsmedewerker vrijetijd, cultuur, sport, media en jeugdwerk bij het Netwerk tegen Armoede. Ze zetelt in de door de minister samengestelde stuurgroep en in een werkgroep die een charter zal opstellen dat de samenwerking van alle partners in het netwerk Iedereen Verdient Vakantie moet regelen.

 

Dit verhaal werd gepubliceerd op 4 juni 2019 in de categorie Armoede.

Neergepend door

Griet Bouwen is nieuw(s)maker voor het netwerk Vakantieparticipatie. Ze houdt van een hartelijk gesprek en stelt graag vragen die een verschil maken. Heb je zelf een verhaal dat je graag deelt? Contacteer onze redactie en zet je verhaal kracht bij.

Doktersadvies: “Pak uw valies en ga op vakantie.”

In gesprek met Marleen Vandecraen | 13 mei 2019

‘Ik neem je graag mee naar 1998. Februari, putteke winter zoals ze zeggen. Ik worstelde toen al met de ziekte van Crohn. Mijn man werkte lange dagen, en ik stond meestal alleen voor het huishouden en twee puberende kinderen. Mijn lijf had rust nodig, maar die kon ik in ons drukke gezin niet vinden. De dokter stuurde me naar het ziekenhuis voor verplichte rust. De specialist dacht daar anders over. Maar Marleen, zei hij, wat ga je toch doen in het ziekenhuis. Als je rust zoekt, ga je die hier zeker niet vinden. Pak uw valies en ga op vakantie.’ Ik dus op weg naar een reisbureau, om uit te zoeken wat mogelijk was. Ik zette de kost van een vakantie naast die van een verblijf in het ziekenhuis. Het was rap beslist. Ik koos voor de zon, want die gaf mij toen al energie en kracht.

Op m’n eentje trok in naar Turkije. Gespannen nog in het begin, want alles was nieuw, alles zo onbekend. Ik durfde mensen aanspreken en kon hen volgen naar het hotel. Thuis had ik afgesproken dat ze me alleen zouden horen als er iets mis was. Geen nieuws zou goed nieuws zijn. Mijn telefoon bleef uit. De stress van thuis haalde me niet meer in. De zon laadde me weer op. De specialist had het goed geweten.

De jaren daarna kwamen we in financieel woelig water. Vakantie zat er niet meer in. Ik herinner me vooral het gevoel van geïsoleerd zijn. Geen geld om eropuit te trekken betekent op den duur dat je je opsluit.

Later, toen de situatie ietsje beterde, durfden we af en toe een daguitstap aan. Nog een paar jaar later kon er al eens een weekend vanaf. Met het openbaar vervoer welteverstaan, want de auto hadden we noodgedwongen weggedaan. Toen leerde ik hoe lastig het is om vanuit de Kempen ergens in ’t land te geraken. En hoe rap het evenwicht verstoord kon raken door onzekerheid en stress. Hoe het soms in de praktijk fout loopt omdat je geen internet hebt en de praktische details niet zelf kunt checken.

"Geen geld om eropuit te trekken betekent op den duur dat je je opsluit." - Marleen Vandecraen

Ik herinner me nog goed dat we een weekend boekten met kamer en ontbijt. Ik had alles tot in de eurocenten uitgeteld, om toch maar zeker te zijn dat we zouden rondkomen. En dan blijkt, op het allerlaatste moment, dat er dat weekend geen ontbijt kon worden geserveerd. De stress, … als ik eraan denk, voel ik het nog. 

Stressremmers in die tijd waren ons lijnabonnement, en later de lijnpasjes van Vakantieparticipatie. Daarmee wisten we dat vervoer geen extra kosten zou inhouden.  Leuk toen was dat we toch al eens op plaatsen in ons land kwamen waar we nooit eerder of heel lang geleden geweest waren. Zoals Gent en Brugge. Daar hebben we mooie herinneringen aan.

Ik denk er graag aan terug. Al komen er dan in mijn herinnering ook momenten boven die pijnlijk waren. Zoals die keer toen we na een stadswandeling de gids moesten betalen en ons bewijs van korting toonden. Die man zei toen zo luid dat iedereen het hoorde iets in de zin van ah ja, jullie hebben die sociale korting. Ik kon door de grond zakken toen.

We zijn niet bij de pakken blijven zitten. We hebben gesparteld, en we hebben gereisd. We zijn blijven dromen van Turkije en er zelfs de laatste jaren weer opnieuw naartoe kunnen gaan. Maar het leven zoals het liep, het heeft me wel doen nadenken over waarom vakantie zo belangrijk is. En dat vakantie alleen maar vakantie kan zijn als het een zorgeloze tijd is. Een tijd waarin even niet moet denken aan rekeningen die nog moeten betaald worden. En dan helpt het als je op vakantie ook niet voor financiële verrassingen komt te staan. Dat je alles vooraf goed kan uitrekenen. Duidelijkheid geeft veiligheid. En dat is een belangrijk gevoel voor wie financieel kunst- en vliegwerk moet doen om toch met vakantie te kunnen.

"Vakantie kan alleen maar vakantie kan zijn als het een zorgeloze tijd is."

Naast veiligheid is er nog iets belangrijk, vind ik: en dat is dat je gezien wordt als een waardig mens. Dat niemand je anders bekijkt omdat je korting krijgt bijvoorbeeld. En dat zoiets stil mag blijven, niet aan de neus van andere mensen gehangen wordt. Een mens wil zijn waardigheid toch behouden.

En, nu ik er zo over denk is er nog iets. Vrijheid. De vrijheid om zelf de vakantie te kiezen die bij je past. De vrijheid om zelf te kiezen wanneer je met vakantie wil. Dat mensen met een beperkt inkomen niet zomaar tevreden en dankbaar moeten zijn voor een goedkopere vakantiekans buiten het toeristisch seizoen. Maar dat zij net als iedereen ook eropuit kunnen in momenten waarin iedereen het liefst vakantie beleeft.’

foto: Marleen Vandecraen

Marleen Vandecraen

In gesprek met

Marleen Vandecraen is Stem bij Iedereen Verdient Vakantie. In 2017 beluisterde ze als vrijwillig ‘Oor’ tientallen verhalen over hoe wij in Vlaanderen vakantie mogelijk maken voor elkaar. In 2018 zette ze de stap om ook haar eigen verhaal een stem te geven en daarmee sociale organisaties en toeristische partners te inspireren om te blijven werk maken van vakantiekansen voor mensen met een beperkt inkomen.

Dit verhaal werd gepubliceerd op 13 mei 2019 in de categorie Armoede.

Neergepend door

Griet Bouwen is nieuw(s)maker voor het netwerk Vakantieparticipatie. Ze houdt van een hartelijk gesprek en stelt graag vragen die een verschil maken. Heb je zelf een verhaal dat je graag deelt? Contacteer onze redactie en zet je verhaal kracht bij.

Tevreden gezichten verlengen je leven

In gesprek met Rachel Smits en Filip Zwerts, Halen | 26 april 2019

Het begon allemaal met een weggeefwinkel bij hen thuis, zo’n vijf jaar geleden. Intussen runnen Rachel Smits en Filip Zwerts sinds een jaar welzijnsschakel ‘t Opstapje in Halen. Naast een warme ontmoetingsplek is ‘t Opstapje een doorgeefpunt voor gratis goederen, een tweedehandswinkel en een Rap op Stapkantoor. ‘En los daarvan bieden we ook vormingen en crea-momenten aan,’ zegt Rachel met twinkelogen, ‘dan maken we bijvoorbeeld kunstwerkjes die we samen met onze mensen verkopen op de markt.’ Het koppel maakte zelf een periode met psychiatrische problemen en kansarmoede door. Daardoor weten ze wat het betekent om uitsluiting te ervaren.

Filip legt uit dat een van de zwaarste effecten van armoede de sociale uitsluiting is. ‘Los van het feit dat je het niet kan betalen heb je ook niet het gevoel dat je het verdient om op vakantie of op uitstap te gaan,’ zegt hij. Daarom zetten Rachel en hij alles op alles om uitstappen en vakantie mogelijk te maken voor mensen die drempels ervaren. ‘t Opstapje met het ontmoetingscafe en de tweedehandswinkel is daarbij de ideale plek om mensen over de streep te trekken.

"Los van het feit dat je het niet kan betalen, heb je ook niet het gevoel dat je het verdient om op vakantie of op uitstap te gaan."

Rachel legt haar hand op de arm van haar man en hij glimlacht. Ze vertelt het verhaal van een gezin dat vorig jaar dankzij hun toedoen voor het eerst op vakantie ging. Rachel ontving van hen een bericht. ‘Ze hadden het erg fijn ginder en ze waren dolenthousiast omdat ze mensen hadden leren kennen met wie het klikte.’ Rachel glundert. ‘Dit jaar hebben ze opnieuw geboekt, ze gaan opnieuw op stap met hetzelfde gezin.’

De eerste keer

‘Vakantie-ervaringen kunnen helpen om je vertrouwen te herstellen,’ zegt Filip. Hij legt uit hoe belangrijk dat is. Als je in kansarmoede zit, geraak je makkelijk in een negatieve spiraal. ‘Je hebt het gevoel dat er niets wil lukken en dat je volkomen alleen staat met je problemen,’ zegt Filip. Rachel vult aan: ‘Daarom proberen wij zelf op te treden als vertrouwenspersonen.’ Ze legt uit dat alleenstaande moeders bijvoorbeeld niet altijd de stap durven te zetten om alleen op stap te gaan met hun kroost. ‘Maar mij kennen ze al,’ zegt Rachel, ‘en als ik zeg dat ik mee ga naar Plopsaland, dan willen ze wel eens mee op stap.’ ‘En na die eerste keer zijn ze meestal vertrokken,’ glimlacht Filip, ‘dan trekken ze er ook zelf op uit.’

't Opstapje

Welzijnsschakel 't Opstapje: een warm welkom

 

Het begin van een gemeenschap

Een van de wonderlijke dingen die Rachel en Filip ontdekten is dat er een gemeenschap ontstaat rond ‘t Opstapje. Wanneer ze nu een aankondiging ophangen om naar een concert te gaan, overtuigen de gasten van het praatcafé elkaar om mee te gaan. ‘Dat is misschien wel het belangrijkste effect van de dingen die wij doen bij ‘t Opstapje. De eenzaamheid doorbreken. Contact met lotgenoten geeft vertrouwen,’ zegt Filip. ‘Maar die lotgenoten komen natuurlijk niet vanzelf aan je deur bellen. Hier zeggen ze: een vliegende kraai vangt meer dan een zittende kraai!’ En om de drempel zo laag mogelijk te maken hebben Rachel en Filip - dankzij de steun van Cera - sinds kort een Op Stap Mobiel. Op die manier zorgen ze ervoor dat uitdagingen op vlak van mobiliteit geen struikelblok voor uitstappen moeten zijn.

"Vakantie-ervaringen en contact met lotgenoten kunnen helpen om je vertrouwen te herstellen."

Ik ben onder de indruk van de enorme inzet van Rachel en Filip. Filip wisselt een warme blik met Rachel en zegt: ‘Mensen zeggen wel eens tegen ons: dat jullie dat allemaal gratis doen. Maar wij doen dat niet helemaal gratis. De gelaatsuitdrukkingen van de mensen als we op terugweg zijn van een concert van Gunther Neefs of Golden Earring…’ Hij pauzeert even. ‘Die tevreden gezichten verlengen je leven, ik zeg het je.’

Rachel Smits en Filip Zwerts

In gesprek met

Rachel Smits en Filip Zwerts runnen samen welzijnsschakel ‘t Opstapje in Halen. ‘t Opstapje is een ontmoetingsplek met een praatcafé, een sociale tweedehandswinkel, een doorgeefpunt voor gratis goederen en een Rap op Stap kantoor. Er worden ook vormingen en crea-momenten aangeboden. Op de eerste en derde donderdag van de maand houdt Rachel ook een Rap op Stap kantoor open in Lummen, in welzijnsschakel Het open poortje.

Dit verhaal werd gepubliceerd op 26 april 2019 in de categorie Armoede.

Eva De Groote

Neergepend door

Eva De Groote dwaalt nieuwsgierig rond om mensen te ontmoeten en kleine verwonderingen in woorden te vatten. Met een voorgeschiedenis als organisator in de kunsten is ze vandaag onafhankelijk aan de slag als romanschrijver en verhalenvinder. 

Medicijn tegen eenzaamheid

In gesprek met Angelino Meuleman, Uzeplekke | 2 april 2019

Tien jaar geleden stapte Angelino Meuleman aarzelend Uzeplekke binnen. Vandaag is hij er voorzitter van de raad van bestuur. Uzeplekke is een ontmoetingsplek voor mensen in armoede. Maar iedereen is er welkom. Ook mensen met verminderde mobiliteit of mensen die leven in eenzaamheid. Angelino is dag in dag uit bezig met het uitzoeken en aanbieden van begeleidingen op maat. ‘Leven in armoede is een ontzettend stressvol bestaan,’ zegt Angelino, sprekend uit eigen ervaringen. ‘Er eens uit kunnen voor een daguitstap of een korte vakantie maakt echt een wereld van verschil.’

Naast zijn bezigheden bij Uzeplekke gaat Angelino regelmatig spreken in scholen. ‘Ik vind het ontzettend belangrijk om het taboe over armoede te doorbreken,’ zegt hij. ‘De schaamte die mensen in armoede hebben is enorm.’ Angelino legt uit dat mensen vaak hulp ontwijken om maar niet het stigma van armoede te moeten dragen.

Zelf heeft hij ook lang gewacht om de stap naar hulp te zetten. ‘Op mijn zestiende ging ik werken in de horeca,’ zegt hij, ‘de schulden van mijn ouders kreeg ik mee toen ik het huis uit ging.’ Toen zijn eigen kinderen groter werden, wilde hij voor hen een ander pad. Dat maakte dat hij tien jaar geleden de stap zette naar Uzeplekke. ‘Vandaag ben ik schuldenvrij,’ zegt hij fier, ‘en twee van mijn kinderen zitten aan de hogeschool.’

Je bent niet alleen

Een belangrijke pijler van Uzeplekke is het mogelijk maken van vakantie en daguitstappen. ‘Op vakantie gaan maakt je sterker,’ zegt Angelino daarover, ‘niet alleen omdat je andere verhalen leert kennen maar ook omdat je beseft dat je niet alleen bent in je situatie.’

"Leven in armoede is een ontzettend stressvol bestaan. Er eens tussen uit kunnen maakt echt een wereld van verschil."

Iedereen Verdient Vakantie vormt een cruciale schakel om uitstappen en vakantie te organiseren, vertelt Angelino. ‘Dat de prijzen budgetvriendelijk zijn is natuurlijk belangrijk, maar ook is het erg interessant om een overzicht te krijgen van wat er mogelijk is. Het zou onbegonnen werk zijn om dat allemaal zelf te gaan uitzoeken en vergelijken,’ zegt Angelino.

Helderheid

Zopas maakte Angelino een uitstap mogelijk voor een dame die in het midden van een echtscheiding zit. Op uitstap gaan was wel het laatste waar ze aan dacht. Angelino zegt: ‘Ik trok haar over de schreef omdat op stap gaan wat afstand kan brengen in een gespannen situatie.’ Het bleek een goed idee. Er even tussenuit zijn had voor de dame een beetje rust gebracht, vertelde ze achteraf aan Angelino, en het zorgde ervoor dat ze de zaken met een meer heldere blik bekeek.

Banden smeden

Een meerdaagse uitstap vraagt veel planning en staat slechts om de drie à vier jaar op het programma. ‘Onze laatste vakantie dateert van vorig jaar maar zindert vandaag nog altijd na,’ zegt Angelino glunderend. Uzeplekke trok met maar liefst 63 mensen naar de jeugdherberg van Maldegem, bijna iedereen van de werking ging mee.

"Op stap gaan kan wat afstand brengen in een gespannen situatie en zorgt voor een meer heldere blik."

Op het programma stond een mix van activiteiten, van een bezoek aan het Zwin tot een tocht met een huifkar. ‘Het is zo bijzonder om er eens meerdere dagen samen op uit te trekken,’ zegt Angelino, ‘er worden op die manier banden gesmeed die blijven doorleven na de vakantie.’

Op avontuur met de huifkar.


Een bijzonder geschenk

Een gezamenlijke vakantie kan ook de setting zijn voor ontroerende taferelen. Angelino vertelt een verhaal over een van de mensen die lange tijd betrokken was bij Uzeplekke. ‘Toen Michel kanker kreeg zorgden we ervoor dat het contact met zijn moeder en zus hersteld werd zodat er een afscheid kon plaatsvinden,’ zegt Angelino. Hij vertelt dat een van de mensen van Uzeplekke, Benedicte, ontdekte dat de zus van Michel aan countrydansen deed. Tijdens de meerdaagse uitstap in Maldegem nodigden ze haar uit voor een demonstratie. ‘We wisten dat ze amper foto’s had van haar overleden broer. We hadden stiekem een fotoboek gemaakt. Op het einde van de avond overhandigden we het haar het boek.’ Angelino krijgt natte ogen als hij eraan terugdenkt. ‘Het werd muisstil in de zaal. Het was zo’n mooi moment om samen met de ganse groep te delen.’

uzeplekke op stap

Op stap met Uzeplekke. Samenzijn en samen genieten, medicijn tegen eenzaamheid.

 

Angelino Meuleman

In gesprek met

Angelino Meuleman is voorzitter van de raad van bestuur van Uzeplekke in Brugge. Uzeplekke is een ontmoetingsplek voor mensen in armoede. Als ervaringsdeskundige geeft hij regelmatig lezingen in scholen om de taboes rond armoede te doorbreken. Hij is vader van vijf kinderen.

Dit verhaal werd gepubliceerd op 2 april 2019 in de categorie Armoede.

Eva De Groote

Neergepend door

Eva De Groote dwaalt nieuwsgierig rond om mensen te ontmoeten en kleine verwonderingen in woorden te vatten. Met een voorgeschiedenis als organisator in de kunsten is ze vandaag onafhankelijk aan de slag als romanschrijver en verhalenvinder. 

Zorghotel pioniert met eigen Rap op Stap kantoor

In gesprek met Annelies Goethals, De Ceder | 15 maart 2019

Zorghotel De Ceder in het landelijke Deinze staat volop in de steigers. Er wordt een heus zorgdorp gebouwd, met permanente woningen voor mensen met een niet-aangeboren hersenletsel. Los van die nieuwe plannen staat De Ceder al sinds jaar en dag bekend als heilzaam oord voor herstel- en revalidatievakanties. Sindskort is De Ceder gestart met een Rap op Stap werking, voor haar eigen bewoners én voor inwoners van de stad Deinze.

‘Sindskort hebben we een Rap op Stapkantoor,’ zegt Annelies Goethals met blinkende ogen. ‘Al kan je het feitelijk nog geen echt kantoor noemen,’ voegt ze er met een glimlach aan toe, ‘het kantoor zelf is immers nog in aanbouw.’ Mensen die op zoek zijn naar vakantieondersteuning melden zich op dit moment aan bij de balie. Annelies neemt hen dan mee naar de cafetaria, voor advies en een kop koffie.

"Iedereen is hier welkom voor vakantie-advies. Zowel mensen met een beperking als mensen die een andere vakantiedrempel ervaren."

‘We wilden graag vakantie en uitstappen mogelijk maken voor de bewoners van De Ceder. Een Rap op Stap werking leek ons daarvoor ideaal,’ zegt Annelies. Zo zoekt ze op dit moment met bewoner Anthony naar een plek waar hij voor een weekje naartoe zou kunnen met zijn zoontje van zes. Anthony heeft immers ook op vakantie de extra ondersteuning nodig die hij in De Ceder vindt. ‘Maar laat het duidelijk zijn: iedereen is hier welkom voor vakantie-advies,’ zegt Annelies, ‘niet alleen mensen met een beperking.’

Creatieve oplossingen

Als ik haar vraag welke verhalen indruk op haar maakten, vertelt ze over een mama van vier die met een vakantiebudget van vijfhonderd euro de hele zomervakantie moest zien te overbruggen. ‘Dan besef je dat zelfs uitstappen of kampen met een fikse korting voor heel wat mensen niet haalbaar zijn.’ Gelukkig komt Iedereen Verdient Vakantie regelmatig met tips voor gratis activiteiten. Zo ontdekte Annelies dat er in de zomer heel wat fijne uitstappen mogelijk zijn, zoals parkconcerten of stadsfeesten. Activiteiten die perfect te organiseren zijn met een beperkt budget.

Waterpret

‘Iedere reservatie geeft me voldoening,’ zegt Annelies,’ maar vaak komt het niet eens tot een boeking. Soms is een gesprek eerder een kans voor mensen om hun hart te luchten, of een brainstorm om creatieve oplossingen te bedenken.’ Annelies vertelt hoe ze vorige zomer aan een mama het advies gaf om waterballonnen en een zwembadje in huis te halen. ‘Op die manier kon ze haar kinderen heel wat middagen met waterpret kado doen.’

Stigma

De kinderen maken het meest indruk op Annelies sinds ze met de Rap op Stap werking bezig is. ‘Of beter gezegd: de moeders. Het valt me op dat de moeders niet zozeer voor zichzelf op zoek gaan naar vakantiemogelijkheden, maar voor hun kinderen.’ Dat doen de moeders volgens Annelies niet alleen om hun kinderen het plezier van een vakantie te kunnen gunnen, maar ook om hen het stigma te besparen om het kind van de klas te zijn dat niets te vertellen heeft als de school weer begint.

"Wél met vakantie kunnen, bespaart kinderen het stigma van geen verhalen te hebben wanneer de school weer begint."

‘Ik heb zelf een zoontje van tien, dat wij in de zomer op vakantie gaan, is voor mij een evidentie. Logisch toch om eens voluit te genieten en de batterijen op te laden?’ Intussen ontdekte Annelies dat er eens tussenuit knijpen voor een welverdiende vakantie, voor heel wat gezinnen verre van vanzelfsprekend is. ‘Vandaar dat ik zo blij ben dat we zijn gestart met deze Rap op Stap werking. Zodat we vakantiekansen kunnen helpen creëren, voor mensen die drempels ervaren.’

Annelies Goethals

In gesprek met

Annelies Goethals is sinds achttien jaar baliemedewerker bij De Ceder. Sinds enkele maanden runt ze er een Rap op Stapwerking voor Deinze.

https://www.deceder.be/index.php/rap-op-stap

 

Dit verhaal werd gepubliceerd op 15 maart 2019 in de categorie Armoede.

Eva De Groote

Neergepend door

Eva De Groote dwaalt nieuwsgierig rond om mensen te ontmoeten en kleine verwonderingen in woorden te vatten. Met een voorgeschiedenis als organisator in de kunsten is ze vandaag onafhankelijk aan de slag als romanschrijver en verhalenvinder. 

Je kat sturen tegen wil en dank

In gesprek met Lutgart | 21 december 2018

Mijn trein had vertraging en ik stapte aan de late kant de prachtige Koninklijke musea voor Schone Kunsten binnen. Er klonk een gezellig geroezemoes, hier op het jaarlijks Forum Iedereen Verdient Vakantie. Ik zag haar van ver staan, achteraan in de hal. Ze stond aan een hoog tafeltje - koffiekoekje in de hand - te keuvelen met 2 andere dames. Tussen hen in een buggy. In de buggy een kat.  Niet zomaar één, maar een prachtexemplaar met een wondermooie volle witte vacht. ‘Een Britse Korthaar’, zo zei ze, ‘en haar naam is Moonlicht.’ De poes gaat altijd mee op uitstap en vakantie, en dat heeft een hele bijzondere reden. 

'Ze' was Lutgart. Lutgart met een ‘t’, benadrukt ze ferm. Als ik haar vraag hoe het komt dat ze op dit Forum is vandaag,  vertelt ze honderduit. Eerst over Recht-op, de Vereniging waar armen het woord nemen,  dan over Rataplan die haar verwees naar Steunpunt Vakantieparticipatie en tenslotte over Onze Rijkdom, de zanggroep voor mensen in armoede. Het één volgde steeds uit het ander;  elke kennismaking leidde tot nieuwe ontmoetingen en nieuwe avonturen. Ondertussen heeft Lutgart een groot sociaal netwerk, zingt ze en speelt ze toneel. 

De kat gaat overal mee

Moonlicht is de kat van Tawina, de dochter van Lutgart.  Waar je Tawina ziet, zie je Moonlicht. Altijd en overal. Tawina die een vorm van autisme heeft, kan snel overstuur geraken van drukke plaatsen of onbekende omgevingen. Moonlicht is dan haar redding. Niets anders kan haar zo op haar gemak stellen en rustig krijgen.
 

Moonlicht

Moonlicht, of hoe een kat de redding kan zijn van een meisje met autisme


Eens per jaar gaat het trio Lutgart-Tawina-Moonlicht een weekje naar zee. Dit kan dankzij de vrijetijdstoelage van het OCMW en het aanbod van Iedereen Verdient Vakantie. Ze vinden het f.à.n.t.à.s.t.i.sch.  Vooral die keer dat  de receptioniste van het hotel spontaan aanbood om even op Moonlicht te passen zodat zij twee nog even konden zwemmen na het uitchecken.  Zo onverwacht vriendelijk!  Wat een kat al niet vermag.

Geen vakantie zonder Moonlicht

Ieder jaar opnieuw zoekt Lutgart een mooi hotelletje uit, mét zwembad. En ieder jaar opnieuw leven ze echt naar die vakantie toe. Zeven dagen per jaar wanen ze zich dan de koning te rijk, net als alle andere vakantiegangers aan de kust. Behalve vorig jaar…

Vlak voor hun vertrek kregen ze aan de telefoon te horen dat huisdieren niet gewenst waren. Nochtans stond op hun site van wel. Dat wist Lutgart zeker; het is immers het eerste wat ze telkens checkt als ze een locatie zoekt. De kat mocht dan zo mak als een lammetje zijn, en Tawina reddeloos verloren zonder haar, er was geen lievemoederen aan. “Geen huisdieren zijn geen huisdieren!” Noodgedwongen moesten ze hun boeking op het laatste ogenblik annuleren en konden ze een grote streep door hun jaarlijkse vakantieweek zetten.

Verontwaardiging, en hoop

De verontwaardiging die Lutgart voelt omdat er zo weinig plaatsen te vinden zijn waar huisdieren welkom zijn, maakt af en toe plaats voor hoop. Hoop dat dankzij initiatieven zoals dit forum meer hoteleigenaars gaan begrijpen dat een huisdier voor mensen zoals Tawina niet zómaar een dier is, maar een warme cocon die hen helpt om zich staande te houden in een wereld die zo overweldigt.

Ik kijk nog eens naar het mooie slapende wezen in de buggy en deel haar hoop…

Lutgart

In gesprek met

Lutgart is een fier lid van Recht-op, zingt de longen uit haar lijf in het koor van Onze Rijkdom en speelde afgelopen zomer mee in de theatervoorstelling over De Vlaamse Meesters in Antwerpen. Ze woont in Berchem met haar 6 katten, dichtbij haar dochter.

Dit verhaal werd gepubliceerd op 21 december 2018 in de categorie Armoede.

Karin Vannuffelen

Neergepend door

Karin Vannuffelen is graag storyweaver bij het netwerk Iedereen Verdient Vakantie omdat ze helemaal warm wordt van échte gesprekken en ontroerende verhalen over het gewone leven. Ze heeft een voorliefde voor mensen met een hoekje af, die twijfelend en zoekend in het leven staan, net zoals zijzelf. Haar sentimentele kant doet haar hunkeren naar het tastbaar maken van mooie herinneringen. Karin woont in Mol met haar man Bob en tijdens het weekend ook nog met de twee studerende kinderen.

Vrijwilligerswerk, een uitdrukking van ons mens-zijn

In gesprek met Arwa Zarraa, Vacances et Familles | 7 december 2018

‘Het mooiste stukje van mijn werk is het nabije contact met onze vrijwilligers’, zegt Arwa Zarraa. Arwa doet de communicatie bij Vacances et Familles, een sociaal toeristische organisatie in Frankrijk. ‘Vrijwilligers geven met hun hart. Elk ogenblik dat ik met hen doorbreng, leren ze me de waarde van vriendelijkheid en van delen. Dat heeft me doen opgroeien als professional, en meest van al als mens.’ In tijden van economische druk in onze Westerse maatschappij is de bijdrage van meer dan duizend vijfhonderd vrijwilligers waarachtig een inspiratiebron en alternatief verhaal. Een verhaal dat we bovendien graag brengen, omdat het concept van deze Franse organisatie een inspiratie kan vormen voor onze eigen praktijk.

Waar gaat het over? Vacances et Familles organiseert vakantiekansen voor families die het moeilijk hebben, vooral omdat ze economisch kwetsbaar zijn. De schoonheid is: vrijwilligers dragen zorg voor deze families in drie verschillende fases van hun vakantie-ervaring: bij de planning, bij de vakantie zelf en in het terugblikken nadien. De organisatie bemiddelt meer dan driehonderd private vakantiewoningen en -appartementen waar gezinnen kunnen verblijven tijdens hun vakantie. Vakantiegangers betalen tussen de tien en dertig percent van de werkelijke huurkost. De overheid helpt subsidiëren.

Vriendelijke begeleiding voor, tijdens en na de vakantie

Het is bijzonder dat Vacances et Familles een totaal-begeleiding organiseert voor mensen met weinig vakantie-ervaring. Vrijwilligers dicht bij de woonplaats van de gezinnen ondersteunen hen bij het dromen, plannen en voorbereiden van de vakantie. Wanneer het gezin aankomt op de vakantieplek, komt een andere vrijwilliger naast hen. Hij of zij helpt hen met verplaatsingen, vergezelt hen naar de winkel of de markt, helpt hen om deel te nemen aan vrijetijdsactiviteiten. Wanneer de vakantiegangers weer thuis zijn, kunnen ze hun verhalen vertellen aan een vrijwilliger. ‘Deze gesprekken zijn belangrijk’, zegt Arwa. ‘Want door te luisteren, kunnen we ontdekken of en wanneer het gezin klaar is om zonder begeleiding de stap naar vakantie te zetten.’

“Solidariteit is de lijm tussen onze vrijwilligers onderling en tussen hen en de gezinnen die ze begeleiden.” - Arwa Zarraa

De energie achter deze prachtige vrijwillige inzet is solidariteit, zegt Arwa. ‘Solidariteit is een belangrijk woord in onze organisatie. Het is een waarde die tussen onze vrijwilligers onderling speelt, en tussen hen en de gezinnen die ze begeleiden.’ De vrijwilligers schenken hun bewogen hart. Ze willen mensen ondersteunen die minder kansen krijgen in de samenleving. En ze ontvangen zelf ook een geschenk, zegt Arwa: de schoonheid van een sociaal leven voor henzelf. Ze genieten van onderlinge vriendschappen met andere vrijwilligers en met de families die ze begeleiden.

Transformerende ervaring

‘Dit verhaal zal ik nooit vergeten’, begint Arwa. ‘Een gezin uit Parijs ging voor het eerst met vakantie in de regio Charentes. De klik tussen het gezin en de vrijwilliger ter plaatse deed hen een tweede en zelfs een derde keer teruggaan naar dezelfde plek. Uiteindelijk besloot het gezin te verhuizen naar hun voormalige vakantieregio, om dichter bij hun dierbare vrienden te leven.

"Vakantie is van onschatbaar belang om af en toe even weg te zijn van de routine. Om even op adem te kunnen komen."

Los van dit ene bijzondere verhaal, is de ervaring van vakantie – er even tussenuit kunnen zijn – belangrijk, zegt Arwa. ‘Zelf in deze tijd, in Frankrijk, waar vakantie niet langer een prioriteit lijkt te zijn voor mensen. Nogal wat inwoners van mijn land verkorten tegenwoordig hun vakantie of offeren die time-off zelfs helemaal op om kosten te besparen in een maatschappij waarin het leven steeds duurder wordt. En toch is het van onschatbaar belang om af en toe de tijd en ruimte te vinden om even weg te zijn van de dagelijkse routine. Om even op adem te kunnen komen’, zegt Arwa. Ze weet wat ze zegt, want telkens wanneer ze een gezin bezoekt op hun vakantie-adres, ervaart ze hoeveel deugd die vakantie hen doet. ‘Ik ben zo vaak getuige van een explosie van emoties in die gezinnen’, zegt ze.

Opnieuw verbinden met Franse roots van solidariteit

In de kern van Frankrijks waarden huist solidariteit, zegt Arwa. ‘Ik word er verdrietig van om te zien hoe deze waardevolle wortels langzaamaan verdwijnen. Ik zie mensen vechten om hun hoofd boven water te houden. De economische druk is groot, en dat doet mensen terugvallen op zichzelf. Mijn landgenoten neigen meer en meer tot egoïsme.’ Arwa wil haar samenleving wakker maken, zegt ze nog, en solidariteit tussen burgers helpen aanmoedigen.

‘Ik heb geluk. Bij Vacances et Familles zijn we altijd omringd door verhalen van hoop en schoonheid. Daardoor weten en ervaren onze medewerkers en vrijwilligers dat zij bijdragen aan iets dat goed is voor de samenleving. Iets dat de moeite van het doen waard is.’

Arwa Zarraa

In gesprek met

Arwa Zarraa werkt in de sociaal toerisme organisatie Vacances en Familles in Frankrijk. We ontmoetten haar op het wereldcongres 2018 van de Internationale Sociaal Toerisme Organisatie (ISTO) in Lyon. Bij Vacances et Familles is Arwa verantwoordelijk voor de communicatie met en vorming van 1500 vrijwilligers. De vrijwilligerswerking vormt de ruggengraat van Vacances et Familles, zegt ze.

Dit verhaal werd gepubliceerd op 7 december 2018 in de categorie Armoede.

Neergepend door

Griet Bouwen is nieuw(s)maker voor het netwerk Vakantieparticipatie. Ze houdt van een hartelijk gesprek en stelt graag vragen die een verschil maken. Heb je zelf een verhaal dat je graag deelt? Contacteer onze redactie en zet je verhaal kracht bij.

Pagina's

Copyright © 2019 Steunpunt vakantieparticipatie | Disclaimer | Privacy |